Ο Γ. Παυλίδης παρουσίασε τον Στρατηγικό Αναπτυξιακό Σχεδιασμό της ΑΜ-Θ στην Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Περιφερειών της Βουλής

Τον Στρατηγικό Σχεδιασμό Ανάπτυξης της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης για την περίοδο 2015-2019, παρουσίασε στην Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Περιφερειών της Βουλής των Ελλήνων, ο Περιφερειάρχης κ. Γιώργος Παυλίδης.

Κατά την εισήγησή του προχώρησε σε αναλυτική παρουσίαση του αναπτυξιακού προφίλ και των ιδιαίτερων δυνατοτήτων της Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, δυνατότητες οι οποίες όπως είπες «δεν αξιοποιήθηκαν μέχρι σήμερα από λόγους εξωγενείς προς την περιφερειακή κοινωνία». Όπως διευκρίνισε, τη δεκαετία 2000-2009, ο ρυθμός ανάπτυξης της Περιφέρειας παρουσίαζε κατ’ έτος απόκλιση της τάξης 1% – 2% από τον εθνικό μέσο όρο. Διαρκούσης, δε, της κρίσης, λόγω των πολλαπλών εξαρτήσεων της τοπικής οικονομίας από την κεντρική οικονομία, της βραδύτητας και της αναδιαρθρωτικής αδράνειας, το ΑΕΠ υποχώρησε κατά 15%, ενώ το 2014 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην περιοχή ισοδυναμούσε με το 42% του μέσου όρου της Ε.Ε., με συνέπεια η ΑΜ-Θ να κατατάσσεται ως η τελευταία Περιφέρεια στη χώρα εξαιτίας των χαμηλών ρυθμών μεγέθυνσης της οικονομίας.

«Η Περιφέρεια ΑΜ-Θ χρειάζεται περισσότερο από ποτέ μια υγιή ανάπτυξη με ανταγωνιστικότητα, που να έχει διάρκεια, να μην είναι ρηχή αλλά θεμελιωμένη βαθιά, και να συνδέεται με την ταυτότητα και τα παραγωγικά χαρακτηριστικά της περιοχής. Είναι επιτακτική ανάγκη», πρόσθεσε ο κ. Παυλίδης, και έθεσε ως ζητούμενο τη «φυγή από την αναπτυξιακή και αναδιαρθρωτική αδράνεια», «την άμεση αναστροφή του αρνητικού κλίματος της κρίσης», και εν τέλει «μια υγιή, διακριτή περιφερειακή ανάπτυξη, με ανταγωνιστικότητα, ενδογενή-αυτοτροφοδοτούμενη και όχι επιδοτούμενη, με προοπτική, που να αξιοποιεί κάθε ευκαιρία και να στηρίζεται σε κάθε δυνατότητα που έχει ο τόπος».

Ο κ. Παυλίδης εξειδίκευσε μάλιστα το αναπτυξιακό όραμά του για την Περιφέρεια ΑΜ-Θ κατά την προγραμματική περίοδο 2014-2010, όπως αυτό μέσα στο 2015 επαναπροσδιορίσθηκε και στοχεύει:

– να αναπροσαρμόσει σε ρεαλιστική βάση το αναπτυξιακό πρότυπο της Περιφέρειας στα χαρακτηριστικά του γεωγραφικού της χώρου.

– να ανασυγκροτήσει το παραγωγικό της πρότυπο και να άρει την αναδιαρθρωτική αδράνεια με αξιοποίηση των συγκριτικών της πλεονεκτημάτων, ώστε να μετασχηματιστεί η Περιφέρεια ΑΜ-Θ σε:

– τουριστικό προορισμό αριστείας χωρίς νομικά εμπόδια.

– τόπο διαδικτυωμένης «ενδο» και «δια» τομεακής παραγωγής και μεταποίησης.

– τόπο με ανακάμπτουσα βιομηχανική παραγωγή.

– διαμετακομιστικό κέντρο σε ρεαλιστικό επίπεδο.

– ενεργειακό κόμβο με ανταλλάγματα.

– τόπο με αλλαγμένη φιλοσοφία και νέες πρακτικές και αντιλήψεις στην προσέγγιση της ανάπτυξης.

Ειδική αναφορά εκ μέρους του Περιφερειάρχη υπήρξε και στη συστηματική διεκδίκηση στοχευόμενης, ισόρροπης, διαπεριφερειακής βιομηχανικής ανάπτυξης, και ειδικότερα στην άρση της μειονεκτικότητας της περιοχής στη μεταποίηση, συγκριτικά με τις άλλες περιφέρειες της χώρας καθώς επίσης και με τις γειτονικές περιφέρειες άλλων χωρών. Σε αυτό το πλαίσιο, ανέφερε, η Περιφέρεια ΑΜ-Θ ξεκίνησε την προσπάθεια της καθαρής καταγραφής της μειονεξίας σε ανταγωνιστικότητα της περιοχής, έναντι των γειτονικών ξένων περιφερειών αλλά και των άλλων της Ελλάδας, ώστε να επιχειρηθεί η κάλυψή της μέσα από βαθμιαία διόρθωση των κρατικών και περιφερειακών ενισχύσεων, πρωτοβουλία που έχει μεγάλη ανταπόκριση σε όλη τη βόρεια Ελλάδα. «Ιδιαίτερη ενασχόληση υπήρξε και στην κατεύθυνση της Ε.Ε. για το θέμα της φυγής των επιχειρήσεων, καθώς και της κατευθείαν εγκατάστασης τους, λόγω των συνθηκών που επικρατούν στη χώρα και της άνιση κατανομής των φόρων», σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι «η Περιφέρεια ΑΜ-Θ έχει συγκεκριμένη πρόταση για τη δημιουργία ειδικών φορολογικών ζωνών, όχι όμως ΕΟΖ».

Ακόμη, ο Περιφερειάρχης υπογράμμισε όσον αφορά τον πρωτογενή τομέα και τη μεταποίηση: «Πέραν των στοχευμένων δράσεων ενίσχυσης του πρωτογενούς τομέα και της μεταποίησης, της ανάγκης να αναδομηθεί η Περιφέρεια λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη νέων άμεσων εισροών, η Περιφέρεια ΑΜ-Θ έχει στον πυρήνα του περιφερειακού, αναπτυξιακού, στρατηγικού της σχεδιασμού, ως δομικό στοιχείο, και στο ΕΣΠΑ 2014-2020, τον τουρισμό δωδεκάμηνης βάσης σε όλες τις εναλλακτικές του μορφές, με σταθερή υποστήριξη και του μαζικού θερινού τουρισμού, με πυλώνες τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα, το άθικτο περιβάλλον, τον πολιτισμό και την καλά διατηρημένη παράδοσή της, σε απόλυτη συνέργεια με τον αγροδιατροφικό τομέα. Επίσης, ενεργοποιήθηκε ήδη η πλήρης καταγραφή των παραγόμενων προϊόντων στην Περιφέρεια, του πρωτογενή και μεταποιητικού τομέα, όχι μόνο για να δομηθεί η παραγωγική της ταυτότητα ώστε να ενισχυθεί η εξωστρέφεια τους, αλλά και για να αναπτυχθεί ενδοπεριφερειακή αναπτυξιακή συνείδηση που θα έχει ως αποτέλεσμα νέες προστιθέμενες αξίες προς όφελος της παραγωγής και της απασχόλησης.

Αναφορικά με τη «στρατηγική της έξυπνης εξειδίκευσης», ο κ. Παυλίδης είπε πως «είναι για την Περιφέρεια ΑΜ-Θ πρόκληση και ευκαιρία ώστε να ψηλαφιστεί όσο πιο προσεκτικά γίνεται η Περιφερειακή ταυτότητα, να ανακαλυφθεί ό,τι σημαντικό μέχρι τώρα ήταν άγνωστο, και να επιχειρηθεί να μετατραπεί σε πραγματική ανάπτυξη».

Καταληκτικά, τόνισε: «Επιδίωξη της Περιφέρειας ΑΜ-Θ είναι η αναδιάταξη του αναπτυξιακού της μοντέλου, η επανεκκίνηση της ανάπτυξης, ο εκσυγχρονισμός του αγροδιατροφικού συμπλέγματος και επιλεγμένων υπηρεσιών, και η διασύνδεσή τους με καινοτόμες επιχειρηματικές δραστηριότητες και νέες αλυσίδες αξιών. Ήδη το πρωτοποριακό πρόγραμμα που μας ανατέθηκε για όλη την Περιφέρεια, υιοθετείται από την Κομισιόν ως καλή πρακτική για άλλες Περιφέρειες της Ευρώπης. Το αναπτυξιακό όραμα της ΑΜ-Θ είναι ευρύτερο των προγραμμάτων και κινητοποιεί το σύνολο των δυνάμεων της περιοχής».

Ιδιαίτερες ευχαριστίες εκ μέρους του Περιφερειάρχη, εκφράστηκαν προς τον Πρόεδρο  κ. Κωνσταντίνο Γάκη, τα μέλη της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Περιφερειών της Βουλής  και τους βουλευτές: Δράμας – Χρήστο Καραγιαννίδη, Δημήτριο Κυριαζίδη και Χαρά Κεφαλίδου, Έβρου – Γεώργιο Καϊσά, Αναστασία Γκαρά, Δημήτριο Ρίζο και Αναστάσιο Δημοσχάκη, Καβάλας – Κωνσταντίνο Μορφίδη, Δημήτριο Εμμανουηλίδη και Γεώργιο Παπαφιλίππου, Ξάνθης – Χουσεΐν Ζεϊμπέκ,  Ροδόπης – Μουσταφά Μουσταφά, Αϊχάν Καραγιουσούφ και Ιλχάν Αχμέτ, οι οποίοι έλαβαν μέρος στην πολύωρη συζήτηση.

«Το μήνυμα της συνάντησης είναι ότι οδεύουμε με ρεαλιστικό τρόπο, ενωμένοι όλοι μαζί, σε μια περιφέρεια, τον τόπο μας, που έχει απεριόριστες δυνατότητες ανάπτυξης» επισήμανε ο Περιφερειάρχης κ. Γ.Παυλίδης.

Η  συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Περιφερειών του Κοινοβουλίου για την παρουσίαση του Στρατηγικού Σχεδιασμού της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης 2015-2019, έχει αναρτηθεί στον ιστοχώρο του Τηλεοπτικού Σταθμού της Βουλής, στον σύνδεσμο http://www.hellenicparliament.gr/Vouli-ton-Ellinon/ToKtirio/Fotografiko-Archeio/#261d5e6a-efb6-4a07-a387-a5d900ad0f6f

ΣΥΝΟΨΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΑΜ-Θ, ΟΠΩΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΜΟΝΙΜΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

  1. Χαρακτηριστικά της Περιφέρειας Αν. Μακεδονίας και Θράκης

H Περιφέρεια ΑΜ-Θ βρίσκεται στο Βορειοανατολικό άκρο της Ελλάδας. Έχει εξαιρετική γεωστρατηγική, οικονομική και αναπτυξιακή αξία, με μεγάλα συγκριτικά πλεονεκτήματα.

Έχει εξωτερικά σύνορα περίπου 350 χιλιομέτρων με τη Βουλγαρία και περίπου 200 χιλιομέτρων με την Τουρκία με εκτεταμένες αναξιοποίητες φανταστικές παραλίες, δύο υπέροχα νησιά, τη Θάσο και τη Σαμοθράκη, χιονοδρομικό κέντρο, παρθένα δάση, 400.000 εκτάρια εύφορης αγροτικής γης, περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και σημαντικό ορυκτό πλούτο. Διαθέτει επίσης τα 2/5 των υδατικών πόρων των νερών της Ελλάδας, καθώς και υπέροχες πόλεις και χωριά με άξιους πολίτες.

Μέχρι πριν 3-4 χρόνια το ελληνοβουλγαρικό σύνορο ήταν κλειστό επί 65 χρόνια στα πλαίσια του ψυχρού πολέμου και ταυτόχρονα βίωνε τις κατά καιρούς εντάσεις από την Ανατολή, με αποτέλεσμα να βρίσκεται σε κατάσταση αποκλεισμού και απομόνωσης που την κράτησε σε χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, έως την πρόσφατη κρίση.

Είναι η έξοδος των ανατολικών Βαλκανίων στο Αιγαίο και την Μεσόγειο, μια στρατηγική λωρίδα γης που ενώνει την ανατολή με τη δύση, την Ασία με την Ευρώπη, ενώ διασχίζεται από ένα σύγχρονο αυτοκινητόδρομο την Εγνατία οδό.

Έχει να επιδείξει υψηλή κουλτούρα, συμμετοχή στη παγκόσμια ιστορία και τον πολιτισμό καθώς και ισχυρή παράδοση. Παράγει περιζήτητα μεσογειακά και άλλα προϊόντα!

Είναι ο διάδρομος ενεργειακών αγωγών με δυο λιμάνια, της Καβάλας και της Αλεξανδρούπολης, πύλες ανάπτυξης προς την Βαλκανική και την Ευρωπαϊκή ενδοχώρα, με μεγάλη προοπτική.

Η βαθιά κρίση στην Ελλάδα επιβράδυνε σημαντικά όλους τους τομείς της περιφερειακής οικονομίας και αποδόμησε τον μεταποιητικό. Από το 2010 και μετά χαρακτηρίζεται ως βραδυπορούσα Περιφέρεια, με χαρακτηριστικό την διαρθρωτική αδράνεια. Στη διάρκεια της κρίσης, η Περιφέρεια ΑΜ-Θ οπισθοδρόμησε περισσότερο από τις άλλες της Ελλάδας. Το 2013 καταγράφεται σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat ως η περιφέρεια με το χαμηλότερο κατά κεφαλή ΑΕΠ στην Ελλάδα.

  1. Διοικητική Οργάνωση

Διοικητικά η Περιφέρεια Α.Μ.Θ. αποτελείται από 6 Περιφερειακές Ενότητες, Δράµας, Καβάλας, Θάσου, Ξάνθης, Ροδόπης και Έβρου και 22 Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α’ βαθμού (Καλλικρατικούς Δήμους).

Κύρια αστικά κέντρα είναι:

            η Κομοτηνή, διοικητικό κέντρο της Περιφέρειας,

            η Αλεξανδρούπολη και η Καβάλα, παραθαλάσσιες πόλεις που διαθέτουν μεγάλα λιμάνια, και

            τρεις ακόμα πόλεις στο εσωτερικό: Δράμα, Ξάνθη και Ορεστιάδα.

Η Θάσος αποτελεί ξεχωριστή Περιφερειακή Ενότητα ενώ η Σαµοθράκη ανήκει διοικητικά στην Π.Ε. Έβρου.

Οι δυσλειτουργίες του συστήματος διοικητικής  οργάνωσης του χώρου της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, όπως αυτό καταμερίζεται στα τρία επίπεδα διοίκησης βάσει του Ν. 3852/2010 (Αρχιτεκτονική της Τοπικής Αυτοδιοίκησης), ήτοι Δήμοι, Περιφέρεια (Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α’ και Β΄ βαθμού) και Αποκεντρωμένη Διοίκηση, σχετίζονται κυρίως με διοικητικούς περιορισμούς στους ακόλουθους τομείς, οι οποίοι μπορούν να αρθούν κατόπιν νομοθετικής πρωτοβουλίας της εκτελεστικής εξουσίας, και ως εκ τούτου δεν εμπίπτουν στην άμεση δικαιοδοσία των αυτoδιοικητικών οργάνων:

  • Δεν υφίσταται θεσμικά κατοχυρωμένη – στο εύρος που απαιτούν οι σύγχρονες ανάγκες – δυνατότητα ουσιαστικής σύμπραξης και συνεργασίας μεταξύ των φορέων και των νομικών προσώπων των διαφόρων βαθμίδων της τοπικής αυτοδιοίκησης, πλην της δυνατότητας σύναψης προγραμματικών συμβάσεων (κυρίως λόγω της έλλειψης διαχειριστικής επάρκειας των ΟΤΑ Α’ βαθμού), διαβαθμιδικών συμβάσεων, καθώς και της διαβούλευσης σε θέματα που αφορούν στον περιφερειακό σχεδιασμό διάθεσης αποβλήτων και στον χωροταξικό σχεδιασμό. Ειδικά στον τόσο αναπτυξιακά κρίσιμο τομέα του περιφερειακού σχεδιασμού τεχνολογικής έρευνας και καινοτομίας, επίκειται η διασαφήνιση του κανονιστικού πλαισίου ως προαπαιτούμενου ούτως ώστε να δρομολογηθούν οι περαιτέρω ενέργειες για την σχηματοποίηση του συστήματος διακυβέρνησης, ενώ προκειμένου να μεγιστοποιηθούν οι συνέργειες και να αποφευχθεί η πολλαπλή διάθεση πόρων σε έργα από διαφορετικές χρηματοδοτικές πηγές και εργαλεία (Επιχειρησιακά Προγράμματα ΟΤΑ, ΚΑΠ. ΠΔΕ, ΕΣΠΑ κ.ο.κ.), καίριο ρόλο προτείνεται να διαδραματίσουν οι Επιτελικές Μονάδες Στρατηγικού Σχεδιασμού στην Έδρα της Περιφέρειας και των πληθυσμιακά σημαντικών (άνω των 10.000 κατοίκων) ΟΤΑ α’ βαθμού.
  • Εκ των ουκ άνευ θεωρείται απαραίτητη η σύνταξη και διάχυση με κάθε πρόσφορο μέσο (έντυπο, ιστοχώρο, διαδικτυακή εφαρμογή – smartphone app) του Οδηγού της Περιφέρειας, με σκοπό να αποτελέσει ένα αναλυτικό εγχειρίδιο-βοηθό για κάθε πολίτη, το οποίο θα τον ενημερώνει έγκυρα για τον φορέα που είναι εγκατεστημένος στα διοικητικά όρια της Περιφέρειας και είναι επιφορτισμένος να δεχθεί τα δικαιολογητικά ή να διεκπεραιώσει την συναλλαγή που τον απασχολεί.
  • Δεν υπάρχει αντιστοίχιση αρμοδιοτήτων-πόρων και δυνατότητας υλοποίησης (τεχνικής και όχι μόνον) με αποτέλεσμα να αναδεικνύονται κενά αναποτελεσματικότητας σε βάρος της κοινωνίας.
  1. Δημογραφικά χαρακτηριστικά

Ο μόνιμος πληθυσμός της Περιφέρειας, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της απογραφής του 2011, ανέρχεται σε 606.170 κατοίκους, και αντιστοιχεί στο 5,62% του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Από το σύνολο των κατοίκων της, το 49,3% (299.100 κατ.) είναι άρρενες και το 50,7% (307.070 κατ.) είναι θήλεις. Ως αστικός πληθυσμός χαρακτηρίζεται το 59,1% του συνολικού πληθυσμού το οποίο και παρουσιάζει αυξητικές τάσεις ενώ ως αγροτικός το 40,9%, και παρουσιάζει τάσεις μείωσης.

Η πληθυσμιακή κατανομή ανά Περιφερειακή Ενότητα (σε απόλυτους αριθμούς και ποσοστά) και αντιστοίχως η πυκνότητα πληθυσμού έχει ως εξής:

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ (ΠΕ) ΜΟΝΙΜΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ 2011

(κάτοικοι)

%

ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΗΣ ΠΑΜ-Θ

ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

(κάτοικοι ανά τετρ. χλμ)

ΔΡΑΜΑΣ 98.540 16,26 28,41
ΚΑΒΑΛΑΣ & ΘΑΣΟΥ 138.200 22,80 65,45
ΞΑΝΘΗΣ 110.290 18,20 61,51
ΡΟΔΟΠΗΣ 111.610 18,41 43,89
ΕΒΡΟΥ 147.530 24,33 34,78
ΣΥΝΟΛΟ Π.Α.Μ.Θ. 606.170 100,00 42,82

Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ

Η Περιφέρεια Α.Μ.Θ. διατήρησε στη δεκαετία 2001-2011 τον πληθυσμό της, τη στιγμή που σε εθνικό επίπεδο καταγράφηκε για πρώτη φορά μείωση πληθυσμού (1991-2001 αύξηση κατά 7,1% και 2001 – 2011 αύξηση κατά 0,54%).

Σύμφωνα με τις απογραφές της ΕΛΣΤΑΤ του 2011, 2001 και 1991 ο συνολικός μόνιμος πληθυσμός ανά Περιφερειακή Ενότητα διαχρονικά παραμένει σχετικά σταθερός.

Η σχετικά χαμηλή μέση ηλικία του πληθυσμού (42,3 έτη) κατατάσσει την Περιφέρεια στην έκτη θέση σε σύνολο 13 Περιφερειών, μετά από τις Περιφέρειες Νοτίου Αιγαίου (39,8), Κρήτης (40), Αττικής (41,3), Κεντρικής Μακεδονίας (41,7), και Δυτικής Ελλάδος (41,8), ενώ παρουσιάζει μια σχετική ισοκατανομή μεταξύ των δύο φύλλων (49,3% άρρενες, 50,7% θήλεις). Στις αγροτικές περιοχές κατοικούν εν γένει άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (μέση ηλικία 46,3 έτη) απ’ ότι στις αστικές περιοχές της Περιφέρειας (μέση ηλικία 40,6 έτη). Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Δήμος Ξάνθης (36,9 έτη) συγκαταλέγεται μεταξύ των 10 Δήμων της Χώρας με τη μικρότερη μέση ηλικία. Σε επίπεδο Π.Ε., οι ΠΕ Ροδόπης και Ξάνθης, που χαρακτηρίζονται από εντονότερη παρουσία μουσουλμανικού πληθυσμού, παρουσιάζουν νεανική δομή, ενώ αντίθετα οι ΠΕ Έβρου, Καβάλας, Θάσου και Δράμας παρουσιάζουν κάποιες τάσεις γήρανσης.

Σαν γενική τάση επίσης συνεχίζεται – με διαφορετική κατά τόπους ένταση – η μετακίνηση πληθυσμού από την ενδοχώρα και τις πιο απομακρυσμένες περιοχές προς τις αστικές και περιαστικές ζώνες των εδρών των ΠΕ.

Το μέσο μέγεθος νοικοκυριού της Περιφέρειας βρίσκεται στον Εθνικό μ.ο. της Χώρας (2,5 για τα αστικά νοικοκυριά και 2,6 για τα αγροτικά). Όσον αφορά τον τόπο γέννησης, το 79,5% του μόνιμου πληθυσμού της Περιφέρειας έχουν γεννηθεί στην Α.Μ.Θ., το 9,9% σε άλλες περιοχές της Χώρας και το 10,6% είναι αλλοδαποί.

  1. Αναπτυξιακό προφίλ – Κοινωνικοοικονομικά στοιχεία

Η Περιφέρεια ΑΜΘ καθ’ όλη την περίοδο 2000-2013 δεν έχει καταφέρει να ξεπεράσει το 75% του μ.ο. της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ευρισκόμενη διαχρονικά στις τελευταίες θέσεις στην κατάταξη των Περιφερειών της ΕΕ όσον αφορά το κατά κεφαλήν περιφερειακό ΑΕΠ, παρά τη μικρή αλλά παροδική βελτίωση το 2009 και 2010, η οποία μάλλον οφείλεται στην πτώση του μ.ο. λόγω της ένταξης κρατών με χαμηλότερο επίπεδο ανάπτυξης παρά σε πραγματική αύξηση της παραγωγικότητας και μεγέθυνση της περιφερειακής οικονομίας.

Σύμφωνα δε με στοιχεία της Eurostat, το κ.κ. ΑΕΠ της ΠΑΜ-Θ το 2014 ανέρχονταν σε 11.200€ και ισοδυναμούσε με το 41% του μ.ο. της ΕΕ-28  ( Ελλάδα 59 % του μ.ο. της ΕΕ-28 ) γεγονός που την κατέτασσε τελευταία Περιφέρεια στη Χώρα. Αυτό οφείλεται κυρίως στους χαμηλούς ρυθμούς μεγέθυνσης της οικονομίας οι οποίοι (π.χ. κατά την δεκαετία 2000-2009) κυμάνθηκαν από -1% έως 11% και κατά μέσο όρο στο 5%, όταν οι αντίστοιχοι ρυθμοί για τη χώρα ήταν κατά μ.ο. 6%, για την Αττική 9% και για το Νότιο Αιγαίο και τα Ιόνια Νησιά 6%. Παράλληλα, οι Περιφερειακές Ενότητες συμμετέχουν άνισα στη διαμόρφωση του περιφερειακού ΑΕΠ, φαινόμενο που οξύνθηκε τα τελευταία χρόνια. (Οι σημαντικότερες μεταβολές παρατηρούνται στις ΠΕ Καβάλας και Δράμας, με την πρώτη να αυξάνει τη συμμετοχή της στο συνολικό ΑΕΠ της Περιφέρειας και τη δεύτερη να τη μειώνει). Αντιθέτως, η συμμετοχή της ΑΜΘ στο πεδίο των εξαγωγών θεωρείται αρκετά σημαντική, από την άποψη ότι είναι σχεδόν ανάλογη της πληθυσμιακής βαρύτητας της Περιφέρειας και ότι συγκρίνεται με την αναμενόμενη κυριαρχία των δύο μεγαλύτερων, μητροπολιτικών Περιφερειών της χώρας. Η σημαντικότερη αγορά είναι η Τουρκία.

Επιπλέον, οι επιπτώσεις του δίδυμου οικονομικής και δημοσιονομικής κρίσης σε όλα τα πεδία είναι προφανείς. Ενώ όλοι οι δείκτες κοινωνικής συνοχής παρουσίαζαν κατά την περίοδο 1999-2008 μια θετική πορεία, μετά το 2008 αυτή η τάση αντιστράφηκε απότομα και οι δείκτες τείνουν να επιστρέψουν στα επίπεδα του 1997. Το 2009, έτος έναρξης της οικονομικής ύφεσης στη χώρα, παρατηρείται σημαντική πτώση των επενδύσεων στην περιφέρεια σε όλους τους τομείς. Στην ΠΑΜ-Θ, τα διαρθρωτικά προβλήματα δεν έχουν μέχρι σήμερα αντιμετωπισθεί συστηματικά και παρά τις πολιτικές που εφαρμόστηκαν στο παρελθόν οι ανισότητες επιμένουν, ενώ η φτώχεια και η ανεργία αυξάνονται, ιδιαίτερα μετά το 2008.

Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης αποτυπώνονται στην απώλεια 37.500 θέσεων εργασίας κατά την περίοδο 2009-2014 (Eurostat) με το δευτερογενή τομέα να σημειώνει τη μεγαλύτερη μείωση (30,6%) και αύξηση του ποσοστού ανεργίας από 14,5% το 2010, σε 24,7% το 2014, με μεγαλύτερη ένταση στους νέους (50,7% το 2014). Παράλληλα, το ποσοστό απασχόλησης στην ΠΑΜ-Θ  (49,8% το 2014 για τις ηλικίες 15-64), συνεχίζει να υπολείπεται τόσο του Ευρωπαϊκού μ.ο. όσο και του Εθνικού (64,8% και 49,4% αντίστοιχα) ενώ είναι ιδιαίτερα χαμηλή στους νέους (έως 24 ετών). Μάλιστα, το Δ΄ Τρίμηνο του 2015 στην ΠΑΜ-Θ καταγράφεται υψηλή ανεργία 22,7%, με μεγαλύτερη ένταση στους νέους που είναι περίπου 50,7% (2014) και έντονα κοινωνικά προβλήματα όπως μετανάστευση, φτώχεια και κλείσιμο επιχειρήσεων. Εξαιτίας όμως της υψηλής ανεργίας, εντείνεται και το ανησυχητικό φαινόμενο διαρροής ταλέντων (brain drain), καθώς ολοένα και περισσότεροι νέοι επιστήμονες εγκαταλείπουν την ΠΑΜ-Θ αναζητώντας στο εξωτερικό ευκαιρίες για απασχόληση σε θέσεις υψηλής ποιοτικής στάθμης. Έτσι, η ΠΑΜ-Θ χάνει τεράστιους πόρους, καθώς αποστραγγίζεται από το ανθρώπινο δυναμικό που είναι απαραίτητο για την ανόρθωσή της και την έξοδο από την κρίση.

Οι επιδόσεις της περιφέρειας στην ανάπτυξη της καινοτομίας δεν είναι ικανοποιητικές. Σήμερα εντάσσεται στην κατηγορία των περιφερειών με υψηλή παραγωγική δυνατότητα αλλά μέσο επίπεδο καινοτομίας, στην 7η θέση μεταξύ των 13 περιφερειών της χώρας και στο 25% με τις χαμηλότερες επιδόσεις μεταξύ των περιφερειών Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρά ταύτα η Περιφέρεια ΑΜΘ επιλέχθηκε πιλοτικά για την διαδικασία εφαρμογής της Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης για την Έρευνα και την Καινοτομία (RIS 3) όπου και πήρε τα πιο θετικά σχόλια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων, το Νοέμβριο 2015, στις Βρυξέλλες.

Ως προς τους ανθρώπινους πόρους η ΠΑΜ-Θ βρίσκεται στην 8η θέση μεταξύ των ελληνικών περιφερειών ως προς τους κατά κεφαλή πτυχιούχους ή υποψήφιους πτυχιούχους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ηλικίας 15-74 ετών (περιλαμβάνει και τους φοιτητές των ΑΕΙ/ΤΕΙ) και στο 50% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το απόθεμα ανθρώπινων πόρων με προσόντα που μπορούν εν δυνάμει να υποστηρίξουν καινοτομική δραστηριότητα είναι πολύ χαμηλό. Το χαμηλό απόθεμα ανθρώπινων πόρων καταλλήλων προσόντων σε συνδυασμό με τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά της περιφερειακής απασχόλησης που είναι βασισμένη στη μεταποίηση χαμηλής έντασης γνώσης και τον πρωτογενή τομέα εξηγούν τις ιδιαίτερα χαμηλές κατά κεφαλή δαπάνες σε Ε&Α που στηρίζονται ουσιαστικά από το προσωπικό των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων που ως αναλογία πληθυσμού είναι χαμηλά στο δεύτερο τεταρτημόριο σε σχέση με το σύνολο των ευρωπαϊκών περιφερειών.

  1. Περιγραφή Βασικών Χαρακτηριστικών των Περιφερειακών Ενοτήτων – Ανισότητες

Σε ενδοπεριφερειακό επίπεδο, διαπιστώνονται έντονες ανισότητες μεταξύ των 6 Π.Ε με βάση το επίπεδο των δεικτών του παραγόμενου και κατά κεφαλήν προϊόντος. Στην πρώτη ομάδα, με σχεδόν ισοδύναμες επιδόσεις, εντάσσονται οι Π.Ε. Έβρου και Καβάλας – Θάσου, οι οποίες αθροιστικά παράγουν σχεδόν το 55% του προϊόντος της ΑΜΘ και έχουν υψηλότερο βιοτικό επίπεδο από τον μέσο όρο της Περιφέρειας κατά 8 με 9 ποσοστιαίες μονάδες. Στη δεύτερη ομάδα ανήκουν οι Π.Ε. Ξάνθης, Ροδόπης και Δράμας, οι οποίες συμβάλλουν αθροιστικά στο υπόλοιπο 45% του προϊόντος της ΑΜΘ και έχουν χαμηλότερο βιοτικό επίπεδο από το μέσο όρο της Περιφέρειας κατά 5 έως και σχεδόν 10 ποσοστιαίες μονάδες. Οι Π.Ε. Ξάνθης και Ροδόπης έχουν επίσης και άλλα μειονεκτικά χαρακτηριστικά όπως συγκεντρώσεις πληθυσμού με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο.

Στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης συγκαταλέγονται και οι ειδικές πληθυσμιακές ομάδες που διαβιούν στη περιφέρεια, με κυριότερη τη θρησκευτική μουσουλμανική μειονότητα που διαβιεί κυρίως στις Π.Ε. Ροδόπης και Ξάνθης.

Τέλος, στην ΠΑΜ-Θ – παρά τα σχετικά καλά δημογραφικά στοιχεία – υπάρχουν περιοχές με δημογραφικό πρόβλημα: οι σημαντικότερες πληθυσμιακές μειώσεις το 2011 καταγράφονται στους ορεινούς Δήμους Παρανεστίου και Προσοτσάνης της Π.Ε. Δράμας (ενώ η Προσοτσάνη κατέγραφε μια από τις μεγαλύτερες αυξήσεις τη δεκαετία 1991-2001), στους «εσωτερικούς» Δήμους Σουφλίου και Διδυμοτείχου της ΠΕ Έβρου (όπου εντάθηκε η πτωτική πορεία της προηγούμενης δεκαετίας), καθώς και στο Δήμο Μαρωνείας-Σαπών της Π.Ε. Ροδόπης (που είχε παρουσιάσει αύξηση το 2001).

  1. Αξιολόγηση της ΠΑΜ-Θ κατά Θεματική Ενότητα

Στη βάση της αναλυτικής καταγραφής της υφιστάμενης κατάστασης προκύπτει η αξιολόγηση  για την Περιφέρεια κατά θεματική ενότητα.

6.1.        Φυσικό Περιβάλλον – Υποδομές/Δίκτυα

6.1.1. Χωροταξικός και Πολεοδομικός Σχεδιασμός

Οι εξελίξεις στο αναπτυξιακό προφίλ της Περιφέρειας αλλά και στο θεσμικό – χωροταξικό – προγραμματικό πλαίσιο επέβαλλαν την αναθεώρηση του χωροταξικού της σχεδιασμού η οποία αυτό το διάστημα εξελίσσεται και αναμένεται να ολοκληρωθεί σύντομα. Στην Περιφέρεια Α.Μ.Θ. παρατηρείται καθυστέρηση στην εκπόνηση μελετών χωροταξικού σχεδιασμού υποκείμενου επιπέδου αλλά και πολεοδομικού σχεδιασμού λόγω θεσμικών, οικονομικών και διοικητικών θεμάτων κυρίως σε ευαίσθητες περιοχές με ιδιαίτερα προβλήματα χωρίς ακόμη να επιλύονται επαρκώς ή πλήρως βασικά προβλήματα.

Από την αναλυτική καταγραφή των προβλημάτων, περιορισμών, δυνατοτήτων και ευκαιριών που καταγράφονται για την Περιφέρεια, προκύπτουν τα εξής κρίσιμα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν:

            Ολοκλήρωση, παρακολούθηση και αξιολόγηση της εφαρμογής του νέου ΠΠΧΣΑΑ

            Προώθηση των διαδικασιών έγκρισης των Γ.Π.Σ. / Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π. που εκκρεμούν.

            Εκκίνηση των διαδικασιών εκπόνησης μελετών Τοπικών και Ειδικών Χωρικών Σχεδίων (ΤΧΣ/ΕΧΣ) ειδικά σε περιοχές που παρουσιάζουν τα σημαντικότερα προβλήματα.

            Εκπόνηση ρυμοτομικών σχεδίων εφαρμογής (ΡΣΕ) και παρεμβάσεις πολεοδομικού χαρακτήρα σε αστικές περιοχές με δυσλειτουργίες ή μειονεκτικά χαρακτηριστικά (αναπλάσεις, ΣΟΑΠ).

            Ενίσχυση των υπηρεσιών με προσωπικό και καθιέρωση δομών ελέγχου και παρέμβασης στο σχεδιασμό.

            Εναρμόνιση όλων των χωροταξικών σχεδιασμών και των κειμένων στρατηγικού σχεδιασμού.

6.1.2. Φυσικό Περιβάλλον

Το φυσικό περιβάλλον της Περιφέρειας αποτελεί ένα από τα βασικά συγκριτικά της πλεονεκτήματα, τόσο για τη γεωμορφολογική του ποικιλία (ορεινός όγκος, πεδινή περιοχή, παραθαλάσσια ζώνη, νησιωτικότητα), όσο και για το υψηλό επίπεδο διατήρησής της «φυσικότητάς» του, λόγω της μειωμένης έντασης των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων.

Η ΠΑΜ-Θ, διαθέτει μεγάλη βιοποικιλότητα με πλούσια χλωρίδα και πανίδα ενώ, λόγω της γεωγραφικής της θέσης αλλά και του τύπου των οικοσυστημάτων, τα ενδιαιτήματα της περιοχής παρουσιάζουν σημαντικό βαθμό διασυνοριακότητας (κοινά οικοσυστήματα, μετακινήσεις ειδών, κλπ).

Επισημαίνεται το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης σε δάση και δασικές εκτάσεις με ποσοστό μεγαλύτερο από αυτό της χώρας (53% έναντι 49,7% του μέσου της χώρας) με πρώτη σε εθνική κλίμακα την ΠΕ Δράμας καθώς και ο σημαντικός αριθμός περιοχών Natura (34) που αναλογούν στο 16% της συνολικής έκτασης της Περιφέρειας και η -ύπαρξη τριών «Υγροβιότοπων Διεθνούς Σημασίας» προστατευόμενων από τη συνθήκη Ramsar.

Τα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες είναι:

            Καθυστέρηση στην εκπόνηση και εφαρμογή των σχεδίων διαχείρισης και έκδοση των απαιτούμενων θεσμικών ρυθμίσεων για τις προστατευόμενες περιοχές.

            Ελλείψεις στον προσδιορισμό της κατάστασης (βαθμό) διατήρησης οικοτόπων και περιοχών Natura για το σύνολο της εδαφικής έκτασης της ΠΑΜ-Θ από τις σχετικές εκθέσεις αξιολόγησης.

            Ανάγκη δημιουργίας και εμπλουτισμού βάσης δεδομένων περιβαλλοντικών θεμάτων που μεταβιβάσθηκαν στην αιρετή Περιφέρεια και χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης.

            Ανάγκη δημιουργίας εργαστηριακών υποδομών για τη μέτρηση περιβαλλοντικών παραμέτρων με σκοπό τη διευκόλυνση των ελέγχων για την τήρηση Περιβαλλοντικών Όρων έργων και δραστηριοτήτων στην ΠΑΜ-Θ

            Σημαντικές πιέσεις του πρωτογενή τομέα που οδηγούν σε περιορισμό των ενδιαιτημάτων και των φυσικών οικοτόπων (π.χ αποξηράνσεις υγροτόπων, ευθυγραμμίσεις ποταμών, κ.α.) και αδυναμία ανάκτησης των περιοχών αυτών.

            Περιορισμένος βαθμός ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών και των οικονομικών συντελεστών για ζητήματα προστατευόμενων περιοχών.

            Αδράνεια φορέων και υπηρεσιών στην εφαρμογή μέτρων για τη διαφύλαξη των φυσικών περιοχών και υλοποίηση δράσεων ανάδειξης και αξιοποίησης αυτών

6.1.3. Φυσικοί Πόροι – Ενέργεια

Η Περιφέρεια διαθέτει πλούσιο υδατικό δυναμικό ειδικά στο Υδατικό Διαμέρισμα της Θράκης που θεωρείται το πλουσιότερο πανελλαδικά. Συγκρίνοντας την προσφορά και τη ζήτηση, το υδατικό ισοζύγιο της Περιφέρειας είναι πλεονασματικό. Παράλληλα, στα ισχυρά σημεία της ΠΑΜ-Θ συγκαταλέγονται:

            Η ύπαρξη αξιοποιήσιμων γεωθερμικών πεδίων στην παράκτια ζώνη

            Η ύπαρξη αξιόλογου ορυκτού πλούτου κυρίως μαρμάρων αλλά και μεταλλευμάτων

            Η ένταξη της Περιφέρειας σε «Περιοχή Αιολικής Προτεραιότητας»

            Το μοναδικό εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα πετρελαίου στη χώρα

            Ένα τεράστιο ανεκμετάλλευτο κοίτασμα ζεολίθου.

Τα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες είναι:

            Εξάντληση του υπόγειου υδατικού δυναμικού των πεδινών εκτάσεων σε σημαντικό βαθμό εξαιτίας αυξημένων αρδευτικών αναγκών.

            Η υφαλμύρινση που διαπιστώνεται σε ορισμένα υπόγεια Υδάτινα Συστήματα (κυρίως Καβάλας, Ξάνθης – Κομοτηνής, Φιλιουρή και Δέλτα Έβρου)

            Πιθανή ανάγκη χαρακτηρισμού ως «ευπρόσβλητης ζώνης από νιτρορύπανση» περιοχών που περιλαμβάνουν υπόγεια υδατικά συστήματα της ΠΑΜ-Θ

            Η επιβάρυνση του ποταμού Νέστου αλλά και του Έβρου από αστικά και βιομηχανικά λύματα

            Η άγνωστη (ποιοτική και ποσοτική) κατάσταση μεγάλου αριθμού υδάτινων σωμάτων των δύο Υδατικών Διαμερισμάτων της Περιφέρειας.

            Ανάγκη εφαρμογής του προγράμματος μέτρων των Σχεδίων Διαχείρισης των ΥΔ 11 & 12..

            Συχνά πλημμυρικά φαινόμενα στις παρέβριες περιοχές

            Η ανάγκη ολοκλήρωσης των έργων ταμίευσης υδάτων αλλά και βελτίωσης – εκσυγχρονισμού αρδευτικών δικτύων με σκοπό την κάλυψη των αναγκών

            Η ανάγκη αειφορικής διαχείρισης των δασών της Περιφέρειας

            Η ανάγκη οργάνωσης των εξορυκτικών δραστηριοτήτων μαρμάρου σε καθορισμένους χώρους

            Η ανάγκη καθορισμού περιοχών μεταλλευτικής δραστηριότητας

            Η ανάγκη καθορισμού λατομικών περιοχών αδρανών υλικών

6.1.4. Μεταφορικές Υποδομές

Η ΠΑΜ-Θ έχει τη δυνατότητα να αναδειχθεί ισχυρή Πύλη της Ελλάδας προς την Ανατολική Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, αλλά και ως ενδιάμεσος κόμβος των μεταφορικών Διευρωπαϊκών Δικτύων  αξιοποιώντας κυρίως την Εγνατία Οδό,  την ύπαρξη του μεγάλου αριθμού των μεθοριακών σταθμών καθώς και της σημαντικής αξίας μεταφορικές υποδομές που διαθέτει ή/και μπορεί να αναπτύξει περαιτέρω (σιδηροδρομικό δίκτυο, λιμάνια, αεροδρόμια).

Χαρακτηριστικό όμως είναι ότι η ανάπτυξη του συστήματος μεταφορών της Περιφέρειας την τελευταία δεκαετία στηρίχθηκε σχεδόν μονοσήμαντα στην ολοκλήρωση της Εγνατίας Οδού, παρουσιάζοντας σημαντικές ελλείψεις σε όλα τα υπόλοιπα δίκτυα, καθώς και στις διασυνδέσεις τους.

Τα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες είναι:

            Ολοκλήρωση και αναβάθμιση του δικτύου των μεταφορικών υποδομών

            Έλλειψη σύγχρονης σιδηροδρομικής σύνδεσης της Περιφέρειας με Θεσσαλονίκη

            Ολοκλήρωση των μεγάλων λιμένων της Περιφέρειας (Φίλιππος Β΄, Αλεξ/πολης) και βελτίωση – αναβάθμιση υποδομών μικρότερων λιμένων της Περιφέρειας

            Απουσία αεροπορικής σύνδεσης (αεροδρόμια Χρυσούπολης και Αλεξανδρούπολης) με πόλεις του εξωτερικού αλλά και του εσωτερικού.

            Ανεπάρκεια λοιπών υποδομών αερομεταφοράς (ελικοδρόμια)

            Ανάπτυξη συνδυασμένων μεταφορών

            Αναβάθμιση και εκσυγχρονισμός των κτιριακών υποδομών και των συνδέσεων των μεθοριακών σταθμών

            Βελτίωση των προδιαγραφών και συνθηκών ασφαλείας του οδικού δικτύου, των επαρχιακών – περιφερειακών οδών και ιδιαίτερα αυτών του ορεινού όγκου

6.1.5. Ενεργειακές Υποδομές

Η θέση και ο φυσικός πλούτος έχει αναδείξει την ΠΑΜ-Θ σε ισχυρό παράγοντα του ενεργειακού τομέα της χώρας και δη στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η ΠΑΜ-Θ είναι η μοναδική που διαθέτει όλες τις μορφές πρωτογενούς παραγωγής ενέργειας (στερεά, υγρά και αέρια καύσιμα), καθώς και όλες τις μορφές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Η Περιφέρεια διαθέτει σημαντικό αριθμό ενεργειακών εγκαταστάσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, εμφανίζει ιδιαίτερη δυναμική στην ανάπτυξη στρατηγικών υποδομών φυσικού αερίου ενώ οι ενεργειακές δυνατότητες της Περιφέρειας έχουν διαπιστωθεί μέσω έρευνας δημόσιων και ιδιωτικών φορέων. Επιπλέον, στα ισχυρά σημεία της ΠΑΜ-Θ συγκαταλέγονται:

            Η περαιτέρω παραγωγή ενέργειας με χρήση βιομάζας αλλά και άλλων ΑΠΕ

            Η δυνατότητα περαιτέρω αξιοποίησης του κοιτάσματος πετρελαίου και η εμπειρία αξιοποίησης που έχει αποκτηθεί από αυτή

            Η δυνατότητα επέκτασης των δικτύων παροχής ΦΑ – εκτός των 35 περίπου μεγάλων επιχειρήσεων μαζικής κατανάλωσης – και σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Περιφέρειας.

            Η χρήση συμπιεσμένου και υγροποιημένου φυσικού αερίου από μεμονωμένους καταναλωτές η απομακρυσμένων τοπικών δικτύων.

Τα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες είναι:

            Ο παρατηρούμενος περιορισμός τις ανάπτυξης φωτοβολταϊκών συστημάτων.

            Μη ομοιόμορφη διασπορά ενεργειακών υποδομών και ελάχιστη έως μηδενική αξιοποίηση των γεωθερμικών πεδίων σε όλα τα επίπεδα (π.χ αιολικών εγκαταστάσεων, γεωθερμικών πεδίων).

            Οι πιθανές περιβαλλοντικές επιπτώσεις και η υπο-βάθμιση του τοπίου σε ορισμένες περιπτώσεις ε-γκατάστασης ενεργειακών υποδομών (π.χ ανεμο-γεννήτριες, δίκτυα μεταφοράς, φράγματα κλπ).

6.1.6. Περιβαλλοντικές Υποδομές

Η κάλυψη των οικισμών της Περιφέρειας από υποδομές δικτύων ύδρευσης και εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων (ΕΕΛ) παρουσιάζεται ικανοποιητική ενώ θετικά κρίνονται η ομαλή λειτουργία του συστήματος αποκομιδής των απορριμμάτων στους οικισμούς της Περιφέρειας και η αποκατάσταση του μεγαλύτερου μέρους των ΧΑΔΑ της Περιφέρειας. Εκτιμάται ότι εντός του επόμενου διμήνου θα εγκριθεί ο ΠΕΣΔΑ της Περιφέρειας.

Στα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες της Περιφέρειας συγκαταλέγονται:

            Οι σημαντικές ελλείψεις υποδομών (π.χ ΜΕΑ) για την ολοκληρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων της Περιφέρειας

            Το περιορισμένο ποσοστό ανακύκλωσης ΑΣΑ ως προς τους μελλοντικούς στόχους που έχουν τεθεί.

            Η ανεξέλεγκτη διάθεση απορριμμάτων σε διάφορες περιοχές και ειδικά υλικών εκσκαφών και κατεδαφίσεων εξαιτίας έλλειψης οργανωμένων χώρων για τη διάθεσή τους.

            Οι παρατηρούμενες ελλείψεις στην ύδρευση οικισμών της ορεινής ζώνης

            Οι υψηλές απώλειες (πόσιμου) ύδατος σε διάφορα δίκτυα ύδρευσης.

            Οι ελλείψεις σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας αστικών λυμάτων κυρίως σε μικρότερους οικισμούς της Περιφέρειας

            Η έλλειψη καθορισμένων χώρων λατομικών περιοχών και οι πολύ λίγες περιπτώσεις αποκατάστασης χώρων λατομείων και λήψης αδρανών υλικών ως προς τις πραγματικές ανάγκες.

            Η μη αποδοτική διαχείριση αποβλήτων των σημαντικότερων παραγωγικών κλάδων της Περιφέρειας (εξόρυξη και επεξεργασία μαρμάρου, υλοτομία, επεξεργασία ξύλου, οινοποιία, ελαιοτριβεία, κτηνοτροφία, σφαγεία)

            Οι παράνομες αμμοληψίες, και απολήψεις αδρανών υλικών από δημόσιες, δημοτικές ή ιδιωτικές εκτάσεις.

            Η έλλειψη υποδομών διαχείρισης (επεξεργασίας και διάθεσης) για τα παραγόμενα Επικίνδυνα Απόβλητα

6.2.        Κοινωνικό Περιβάλλον – Ποιότητα Ζωής

6.2.1. Κοινωνική Πρόνοια – Κοινωνική Μέριμνα

Στην Περιφέρεια υπάρχουν και λειτουργούν ένα ικανοποιητικό σύνολο από δομές και υποδομές κοινωνικής πρόνοιας (Μονάδες Φροντίδας Ηλικιωμένων, Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας Ηλικιωμένων, Βρεφικοί/Βρεφονηπιακοί/Παιδικοί, Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών και Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών με Αναπηρία).

Παράλληλα, στην κατεύθυνση της κοινωνικής μέριμνας και στη βάση της αλληλεγγύης και της αλληλοβοήθειας δραστηριοποιούνται οι Ιερές Μητροπόλεις, ο Ερυθρός Σταυρός, Κέντρα Στήριξης Ευπαθών Ομάδων, κάποιες ΜΚΟ, καθώς και ένας μεγάλος αριθμός Φιλανθρωπικών Σωματείων, Κοινωφελών Ιδρυμάτων και Φορέων που λειτουργούν σε εθελοντική βάση.

Επίσης, δεν θα πρέπει να παραλειφθούν και κάποιες δομές που παρέχουν υπηρεσίες σε ομάδες πληθυσμού με ειδικά προβλήματα όπως, τοξικο-εξαρτήσεις και εθισμούς και κακοποίηση γυναικών, κοινωνικό αποκλεισμό. Οι παραπάνω δομές λειτουργούν είτε στο πλαίσιο των Νομικών Προσώπων των ΟΤΑ, είτε είναι ξεχωριστά ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ.

Στην ΠΑΜ-Θ λειτουργούν τέλος μια σειρά Δομών Φτώχειας που στοχεύουν στην καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού των ευάλωτων και ειδικών ομάδων πληθυσμού οι οποίες αντιμετωπίζουν αυξημένα προβλήματα λόγω της οικονομικής κρίσης.

Επιπλέον για την υποστήριξη των πολιτών που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες πληθυσμού οι υπηρεσίες των Δήμων διανέμουν τρόφιμα, ιματισμό, έπιπλα, ενεργοποιούν μια σειρά προνοιακών επιδομάτων όπως επίσης και κάποιες έκτακτες επιδοτήσεις, χορηγούν καυσόξυλα, προχωρούν σε επανασυνδέσεις ρεύματος και παρέχουν συμβουλευτική υποστήριξη. Ένα άλλο μέτρο που υποστηρίζει και συντηρεί μεταξύ άλλων την ένταξη των ευπαθών ομάδων στο δημόσιο σύστημα υγείας (παρακολούθηση, εμβολισμοί, εξετάσεις συνταγογράφηση) είναι τα βιβλιάρια απορίας. Τα βιβλιάρια απορίας αποτελούν ίσως το πιο συχνό διαπιστευτήριο των πολιτών προκειμένου να ενταχθούν στις ομάδες ωφελούμενων των προνοιακών υπηρεσιών.

Η άνιση ανάπτυξη των περιοχών και οι άνισες συνθήκες διαβίωσης, υγείας και εργασίας επαυξάνουν τα φαινόμενα αποκλεισμού και δημιουργούν ανισότητες ανάμεσα σε πληθυσμούς και περιοχές μέσα στην ίδια περιφέρεια οι οποίες είναι σαφές ότι ούτε το δίκτυο των δομών φτώχειας μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά καθώς δεν είναι εξίσου ανεπτυγμένο σε όλους τους δήμους.

Τα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες είναι:

            Έλλειψη συντονισμού των φορέων παροχής κοινωνικών υπηρεσιών με άλλους τομείς του συστήματος κοινωνικής προστασίας (απασχόληση, υγεία, εκπαίδευση)

            Άνιση γεωγραφικά ανάπτυξη βασικών κοινωνικών υπηρεσιών και αδυναμία κάλυψης των προβλημάτων των ευπαθών ομάδων

            Αλληλοεπικαλύψεις και προσφορά παράλληλων υπηρεσιών από διάφορους φορείς της διοίκησης για τις ίδιες ανάγκες και τις ίδιες ομάδες πληθυσμού

            Εξακολούθηση της τάσης παροχής υπηρεσιών φροντίδας κυρίως ιδρυματικού χαρακτήρα,

            Δυσκολία πρόσβασης του πληθυσμού στις υπηρεσίες φροντίδας και αδυναμία ορθολογικής αξιοποίησής τους.

            Έλλειψη αναλυτικών στοιχείων εργαλείων και βάσεων δεδομένων για τη αναγκαία στόχευση,

            Μειωμένη λειτουργικότητα και αποτελεσματικότητα των προνοιακών μονάδων λόγω των μειωμένων κρατικών κονδυλίων.

            Ανεπαρκής στελέχωση μονάδων πρόνοιας και δομών φτώχειας

            Έλλειψη απευθείας σύνδεσης των υπηρεσιών με την Εισαγγελία, Δικαστήρια ανηλίκων και το Πανεπιστήμιο (Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης).

6.2.2. Υγεία

Με συνολικό πληθυσμό 608.182 κατοίκους στην Περιφέρεια της Α.Μ.Θ. λειτουργεί ένα σύνολο δομών και υποδομών το οποίο περιλαμβάνει:

            114 Περιφερειακά Ιατρεία, εκ των οποίων 3 Πολυδύναμα,

            3 Ειδικά Περιφερειακά Ιατρεία,

            15 Κέντρα Υγείας, και

            6 Νοσοκομειακές Μονάδες (μία σε κάθε αστικό κέντρο), οι 5 Δευτεροβάθμιες, και μια Τριτοβάθμια (Πανεπιστημιακό Γ.Ν. Αλεξανδρούπολης).

Το 2014, το σύνολο των οργανικών κλινών ανέρχονται σε 1.895 και 311,8 κλίνες ανά 100.000 κατοίκους, αριθμός από τους πλέον χαμηλούς τόσο σε εθνικό όσο και Ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ ο αριθμός του ιατρικού προσωπικού ανέρχεται σε 491,8 άτομα ανά 100.000 κατοίκους. Το 2009 ο αντίστοιχος αριθμός κλινών ήταν 1.707, ενώ ο αριθμός του ιατρικού προσωπικού 1.073 (ΠΗΓΗ: 4η ΥΠΕ).

Τα ισχυρά σημεία της Περιφέρειας στον τομέα της Υγείας είναι:

            Υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης ιατρικού προσωπικού.

            Ανάπτυξη παρεμβάσεων για την κοινωνικο-οικονομική ένταξη ευπαθών ομάδων. Οργάνωση και λειτουργία Στεγών Υποστηριζόμενης Διαβίωσης για την πρόληψη του ιδρυματισμού και του στιγματισμού ΑμεΑ, δημιουργία δομών αποασυλοποίησης ΑμεΑ, υλοποίηση προγραμμάτων ανάπτυξης δεξιοτήτων κοινωνικοποίησης και ενεργούς διαβίωσης στην κοινότητα

            Ανάπτυξη της Περιφερειακής διάστασης του ΕΣΥ (ΥΠΕ).

            Λειτουργία των ΙΑΚ (Κέντρα Στήριξης Ευπαθών Ομάδων).

            Ενεργοποίηση ΜΚΟ υγείας.

Στα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες της Περιφέρειας συγκαταλέγονται:

            Μειωμένη λειτουργικότητα και αποτελεσματικότητα των υγειονομικών μονάδων λόγω των μειωμένων κρατικών κονδυλίων.

            Ανεπαρκής στελέχωση μονάδων υγείας, έλλειψη νοσηλευτικού και παραϊατρικού προσωπικού.

            Έλλειψη ενός ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης για την περιβαλλοντική υγιεινή και διαφώτιση των πολιτών σε θέματα δημόσιας υγείας.

            Μειωμένη πρόσβαση ευπαθών (ευάλωτων, ειδικών, λοιπών) ομάδων πληθυσμού σε υπηρεσίες υγείας.

            Περιορισμένα προγράμματα πρόληψης και προαγωγής της υγείας καθώς και προσυμπτωματικού ελέγχου σε ευάλωτες ομάδες πληθυσμού.

            Χαμηλός βαθμός ενσωμάτωσης νέων τεχνολογιών και ανεπαρκής ανάπτυξη της τηλεϊατρικής.

            Ελλείψεις στον τομέα της ψυχικής υγείας.

            Έλλειψη παιδείας πολιτών – κυρίως των ευπαθών ομάδων (μετανάστες – ΡΟΜΑ) – σε σχέση με τρόπους πρόληψης, διάγνωσης και αντιμετώπισης λοιμωδών νοσημάτων, ειδικά της HBV & HCV.

            Η μαζική μετανάστευση προσφύγων που εντείνει τον επιπολασμό των λοιμωδών νοσημάτων.

6.2.3. Πολιτισμός – Αθλητισμός

Η ΠΑΜ-Θ χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα πλούσια πολιτιστική κληρονομιά που της προσδίδει μια διαφορετική πολιτιστική ταυτότητα σε σχέση με άλλες περιφέρειες και η οποία προκύπτει κυρίως λόγω της γεωστρατηγικής θέσης της Περιφέρειας, της ιστορίας της, της λαϊκής παράδοσης της και της πολυ-πολιτισμικότητας που διατηρεί μέχρι και σήμερα. Στο παραπάνω πλαίσιο αναδεικνύεται η σημασία της Εγνατίας Οδού ως φυσικό και «συμβολικό» πλαίσιο συνοχής των πολιτιστικών πόρων της Περιφέρειας. Προς την κατεύθυνση της ανάδειξης και αξιοποίησης αυτής της διαδρομής έχει εκπονηθεί από την Π-ΑΜΘ μελέτη «Ολοκληρωμένης Χωρικής Επένδυσης (Ο.Χ.Ε) της Πολιτιστικής Διαδρομής της Εγνατίας Οδού» η οποία προβλέπει μια σειρά έργων και δράσεων που θα χρηματοδοτηθούν από το ΠΕΠ ΑΜΘ 2014-2020. Στην Περιφέρεια καταγράφονται επίσης σύγχρονες πολιτιστικές υποδομές σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες καθώς και βιομηχανική, πολιτιστική κληρονομιά και θεματικά μουσεία.

Στα ισχυρά σημεία της Περιφέρειας καταγράφεται και η διαφοροποίηση χαρακτηριστικών, και προοπτικών ανάπτυξης ανάμεσα στις Περιφερειακές Ενότητες (περιοχές με πολιτιστικά μνημεία, με τουριστική κίνηση, με άλλες δυνατότητες οικονομικής ανάπτυξης, κλπ).

Στον τομέα του αθλητισμού, στην Περιφέρεια καταγράφεται ένα ευρύ πεδίο δράσης καθώς δραστηριοποιείται ένας μεγάλος αριθμός αθλητικών σωματείων και υποστηρίζεται ένας μεγάλος αριθμός αθλητικών εκδηλώσεων και αγώνων. Στους περισσότερους ΟΤΑ λειτουργούν υποδομές αθλητισμού, κυρίως γήπεδα. Άλλες αθλητικές υποδομές που εντοπίζονται στην Περιφέρεια περιλαμβάνουν κλειστά γυμναστήρια, εθνικά στάδια, αθλητικά κέντρα, κολυμβητήρια, εγκαταστάσεις ναυταθλητισμού, πίστες μηχανοκίνητου αθλητισμού, εγκαταστάσεις αεραθλητισμού και άλλοι αθλητικοί χώροι. Η Π.Ε. Δράμας υπερέχει των άλλων Π.Ε. σε αριθμό αθλητικών υποδομών.

Τα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες είναι:

            Η Περιφέρεια δεν έχει αξιοποιήσει ούτε αναδείξει σε ικανοποιητικό βαθμό τους πολιτιστικούς της πόρους

            Ανεπαρκής διασύνδεση των πολιτιστικών πόρων με την τουριστική δραστηριότητα.

            Χαμηλό επίπεδο επισκεψιμότητας μουσείων και χώρων πολιτισμού.

            Έλλειψη συντονισμού και συνεργασίας των δημοσίων κυρίως φορέων, που δραστηριοποιούνται στον τομέα του πολιτισμού

            Ανεπαρκής στελέχωση των υπηρεσιών πολιτισμού

            Αθλητικές εκδηλώσεις που απευθύνονται μόνον στην τοπική κοινωνία.

            Περιορισμένες αρμοδιότητες της Περιφέρειας και ελλείψεις σε υποστηρικτικές δομές και προσωπικό στον τομέα του αθλητισμού.

            Γήπεδα χωρίς άδεια λειτουργίας.

            Ανυπαρξία διατάξεων για τα γήπεδα 5Χ5 και τις σχολές χορού.

            Ανεπαρκείς επιχορηγήσεις Αθλητικών Συλλόγων.

6.2.4. Παιδεία – Δια Βίου Μάθηση

Στην ΠΑΜ-Θ λειτουργούν συνολικά 940 σχολικές μονάδες. Από αυτές οι 784 είναι δημόσια σχολεία και οι υπόλοιπες 156 είναι μειονοτικά σχολεία (152 Δημοτικά, 2 Γυμνάσια – Λύκεια και 2 Ιεροδιδασκαλεία). Λειτουργούν επίσης 10 Κέντρα Στήριξης του Προγράμματος «Εκπαίδευση Mουσουλμανοπαίδων» (KEΣΠEM) και 4 κινητά ΚΕΣΠΕΜ καθώς και 23 μονάδες ειδικής αγωγής (νηπιαγωγεία, δημοτικά, ΤΕΕ – Επαγγελματικά Λύκεια, ΕΕΕΚ και άλλα).

Στην ΠΑΜ-Θ λειτουργεί επίσης το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ). Η διοίκηση του ΔΠΘ έχει ως έδρα της την Κομοτηνή. Στο ΔΠΘ λειτουργούν σήμερα οκτώ Σχολές και δεκαοκτώ Τμήματα εντασσόμενα σε Πανεπιστημιουπόλεις οι οποίες βρίσκονται στις πόλεις της Ξάνθης, Κομοτηνής, Αλεξανδρούπολης και Ορεστιάδας. Στην Κομοτηνή λειτουργούν επτά τμήματα, στην Ξάνθη πέντε, τέσσερα στην Αλεξανδρούπολη και δύο στην Ορεστιάδα. Συνολικά φοιτούν περισσότεροι από 15.000 φοιτητές. Υπάρχουν επίσης τα ΤΕΙ Καβάλας, το Τμήμα Νοσηλευτικής στο Διδυμότειχο και οι Σχολές Αστυφυλάκων Διδυμοτείχου και Κομοτηνής.

Στα ισχυρά σημεία της Περιφέρειας συγκαταλέγονται τα παρακάτω:

            Αύξηση του αριθμού των μαθητών που εγγράφονται στην προσχολική εκπαίδευση.

            Συγκράτηση του δείκτη σχολικής διαρροής στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση.

            Βελτίωση δεικτών πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

            Δομές υποστηρικτικές της εκπαίδευσης (ΚΕΣΠΕΜ).

            Λειτουργία των Κέντρων Δημιουργικής Απασχόλησης.

Τα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες είναι:

            Χαμηλοί δείκτες εκπαίδευσης

            Ύπαρξη εκπαιδευτικών ανισοτήτων με την μειωμένη συμμετοχή στην εκπαίδευση ορισμένων πληθυσμιακών ομάδων.

            Υψηλός δείκτης σχολικής διαρροής

            Πεπαλαιωμένες και ανεπαρκείς κτιριακές υποδομές

            Περιορισμένη αρμοδιότητα της Περιφέρειας σε θέματα πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

            Έλλειψη της διασύνδεσης με την αγορά εργασίας της τεχνικο–επαγγελματικής Εκπαίδευσης

            Έλλειψη μηχανισμού σε περιφερειακή βάση που να συλλέγει, να καταγράφει και να μελετά στοιχεία που να επικεντρώνονται στις ιδιαιτερότητες της Περιφέρειας (πχ σχολική διαρροή, διαπολιτισμικότητα).

            Σοβαρή υστέρηση της ΠΑΜ-Θ στην τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση και δια βίου μάθηση με αρνητική επίδραση στην ανταγωνιστικότητα των κλάδων του περιφερειακού παραγωγικού συστήματος

            Ελλιπής διασύνδεση της γνώσης με τις ανάγκες της τοπικής οικονομίας

            Ύπαρξη κατοίκων που δε γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα.

            Μη επαρκώς ανεπτυγμένος ο τομέας της έρευνας και καινοτομίας.

6.2.5. Πολιτική Προστασία – Περιβαλλοντική Ποιότητα

Στην περιφέρεια εντοπίζονται ζώνες πλημμυρικού κινδύνου (κυρίως σε γειτνίαση με το Νέστο και τον Έβρο), ζώνες κινδύνου δασικών πυρκαγιών και ζώνες κινδύνου διάβρωσης (κυρίως στις ακτές). Σημαντικό κίνδυνο επίσης αποτελούν οι σεισμοί όπου η ΠΑΜ-Θ ανήκει στις Ζώνες:

            Ι (χαμηλής σεισμικής επικινδυνότητας) και

            ΙΙ (μεσαίας σεισμικής επικινδυνότητας).

Όσον αφορά τους λοιπούς κινδύνους, από τις μονάδες που βρίσκονται εγκατεστημένες στην ΠΑΜ-Θ, σημαντική απειλή αποτελούν κυρίως η βιομηχανία λιπασμάτων και τα διυλιστήρια πετρελαίου. Πέρα από τη σταδιακή υποβάθμιση του περιβάλλοντος λόγω μικρών διαρροών και εκπομπών κατά τη συνήθη λειτουργία των εγκαταστάσεων, υπαρκτός είναι ο κίνδυνος πρόκλησης ενός μεγάλου ατυχήματος.

Πρόκληση αποτελεί σήμερα η αντιμετώπιση των πλημμυρικών φαινομένων και των δασικών πυρκαγιών (που εντείνονται λόγω κλιματικής αλλαγής), η στήριξη των συστημάτων πολιτικής προστασίας, και η ενημέρωση/ευαισθητοποίηση του κοινού.

Όσον αφορά στην περιβαλλοντική ποιότητα ζωής στην ΠΑΜ-Θ, αυτή επηρεάζεται από τους εξής παράγοντες:

            Αστικά Λύματα – Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυμάτων

            Στερεά Απορρίμματα

            Βιομηχανία

            Γεωργία – Κτηνοτροφία – Υδατοκαλλιέργειες

            Ατμοσφαιρική ρύπανση

            Αστικό περιβάλλον

Τα ισχυρά σημεία της Περιφέρειας στο θέμα της Πολιτική Προστασίας – Περιβαλλοντικής Ποιότητας είναι:

            Η χρηματοδότηση έργων διασυνοριακής συνεργασίας (π.χ Ελλάδα-Βουλγαρία), που κατευθύνονται κυρίως προς συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης φυσικών κινδύνων

            Η αποκτηθείσα εμπειρία σε θέματα συνεργασίας και διαβουλεύσεων με τις γειτονικές χώρες (Βουλγαρία, Τουρκία) για την ανάληψη δράσεων όπως π.χ. για την αντιμετώπιση των πλημμυρικών φαινομένων στον ποταμό Έβρο

            Η ύπαρξη Σχεδίου Διαχείρισης Πλημμυρών για το ελληνικό τμήμα της Λεκάνης Απορροής του Έβρου

            Ο χαρακτηρισμός (της μεγαλύτερης έκτασης της Περιφέρειας) ως περιοχή χαμηλής σεισμικής επικινδυνότητας

            Ο περιορισμός του κινδύνου από δασικές πυρκαγιές σε σχετικά περιορισμένες περιοχές στις ΠΕ Καβάλας και Έβρου

            Η ύπαρξη εγκατεστημένων σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε αστικά κέντρα της Περιφέρειας (Καβάλα, Ξάνθη).

Στα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες της Περιφέρειας συγκαταλέγονται:

            Η εμφάνιση εκτεταμένων πλημμυρικών φαινομένων στην ΠΑΜ-Θ (περιοχές υψηλής πλημμυρικής επικινδυνότητας) ειδικά στις παραποτάμιες περιοχές του Έβρου.

            Ανάγκες διευθέτησης, καθαρισμού και οριοθέτησης ρεμάτων για τον περιορισμό πλημμυρικών φαινομένων, καθώς και κατασκευής αντιπλημμυρικών έργων προστασίας και συντήρησης των υφισταμένων.

            Οι περιορισμένες δυνατότητες που παρουσιάζει το σύστημα Πολιτικής Προστασίας στην Περιφέρεια σύμφωνα με τις εκθέσεις ESPON, για την αντιμετώπιση της τρωτότητας και προσαρμογής στους κινδύνους λόγω της κλιματικής αλλαγής

            Η απουσία έως σήμερα κοινού σχεδίου διαχείρισης αντιμετώπισης πλημμυρών για τις λεκάνες απορροής των ποταμών Έβρου και Νέστου με τις γειτονικές χώρες

            Η απουσία ενιαίου σχεδίου αντιμετώπισης των κινδύνων από την κλιματική αλλαγή για το σύνολο της Περιφέρειας

            Η ανεπάρκεια στην υλοποίηση δράσεων ορεινής υδρονομίας σε λεκάνες απορροής ποταμών και χειμάρρων με σκοπό την ενίσχυση της αντιδιαβρωτικής και αντιπλημμυρικής προστασίας

            Η διαπιστωμένη υπέρβαση των επιτρεπόμενων ορίων ατμοσφαιρικών ρύπων (κυρίως PM10 και PM24) σε Καβάλα και Ξάνθη

            Η ανάγκη εκπόνησης ΣΑΤΑΜΕ για την πρόληψη ατυχημάτων μεγάλης έκτασης

6.3.        Οικονομικά Χαρακτηριστικά – Απασχόληση

6.3.1. Παραγωγικοί Τομείς – Ανταγωνιστικότητα

  1. Πρωτογενής Τομέας

Ο πρωτογενής τομέας έχει μεγάλη σημασία για την ΠΑΜ-Θ καθώς απασχολεί ακόμη σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού, ενώ συνδέεται άμεσα με τα γενικότερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά της, καλύπτοντας το μεγαλύτερο ποσοστό των εκτάσεών της.

Τα δυνατά σημεία της Περιφέρειας σε σχέση με τον πρωτογενή τομέα είναι:

            Πλήθος από αξιόλογες πεδινές εκτάσεις, εκτάσεις για βοσκοτόπους, δασικοί και αλιευτικοί πόροι.

            Εκτεταμένα γεωθερμικά πεδία και άλλοι ενεργειακοί πόροι κυρίως από ανανεώσιμες πηγές, που μπορούν να συμβάλουν στην μείωση κόστους παραγωγής.

            Συγκέντρωση επιχειρήσεων σε κλάδους με συγκριτικά πλεονεκτήματα λόγω μοναδικότητας ή / και άριστης ποιότητας πρώτων υλών

            Ύπαρξη μεμονωμένων επιχειρήσεων με άριστες επιδόσεις σε αναδυόμενους κλάδους

            Ύπαρξη σημαντικού πλήθους προϊόντων υψηλής αξίας στον πρωτογενή τομέα (π.χ., προϊόντα ΠΟΠ, μεταποιημένα αλιεύματα, κ.α.).

            Ύπαρξη αυξανόμενου αριθμού προϊόντων με καθαρά «εξαγωγικό» χαρακτήρα.

            Έντονη ανάπτυξη της κτηνοτροφίας στην Περιφέρεια, με μεγάλο αριθμό κτηνοτροφικών μονάδων και υψηλό ζωϊκό κεφάλαιο, με τεράστιες δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξής του

            Αξιοποίηση ερευνητικών δομών που υπάρχουν στα διοικητικά όρια της Περιφέρειας για μια ανταγωνιστική και καινοτόμα γεωργία

Στη συνέχεια παρατίθενται τα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες:

            Οργανωτική αποδόμηση του Πρωτογενούς τομέα και έλλειψη συνεργατικών σχημάτων – συστάδων επιχειρήσεων ανά προϊόν ή ανά κλάδο, μέσα από τη δράση των οποίων θα μπορούσε να μειωθεί σημαντικά το κόστος παραγωγής.

            Χαμηλή διασύνδεση της πρωτογενούς αγροτικής παραγωγής με την τοπική μεταποίηση και την έρευνα

            Αδύναμοι συλλογικοί μηχανισμοί πιστοποίησης, διάθεσης, προώθησης προϊόντων και ενίσχυσης της εξωστρέφειας για τον τομέα και μικρή διαπραγματευτική δύναμη παραγωγών.

            Εξειδίκευση σε καλλιέργειες που η ζήτησή τους δεν παρουσιάζει δυναμική (βαμβάκι, τεύτλα, καπνός) και έλλειψη καινοτομίας στα παραγόμενα αγροτικά προϊόντα.

            Ελλειμματικότητα σε νέες καλλιέργειες

            Χαμηλό ποσοστό αρδευόμενων γεωργικών εκτάσεων, από επιφανειακά νερά

            Γήρανση του αγροτικού πληθυσμού και ανεπαρκής κατάρτιση γενικά. Ειδικά, ανάγκες κατάρτισης αλιέων σε εφαρμογές πληροφορικής. Έλλειψη δομών κατάρτισης καθώς και συμβουλευτικής υποστήριξης.

            Μικρό μέγεθος των αγροτικών εκμεταλλεύσεων και πολύ-τεμαχισμός, στοιχεία που έχουν σημαντικά αρνητικές συνέπειες στο κόστος παραγωγής, καθώς και δυσκολίες ολοκλήρωσης αναδασμών. (έλλειψη πιστώσεων, τοπογραφήσεις, κλπ)

            Δυσκολία εύρεσης αγροτικής γης για νέους αγρότες.

            Η απουσία ενός σχεδίου και πολιτικής διαχείρισης αγροτικής γης και κτηνοτροφίας, με συνακόλουθη την απουσία χωροταξικού σχεδιασμού ζωνών γεωργίας και κτηνοτροφίας, σύμφωνα με τις ιδιαίτερες παραγωγικές δυνατότητες κάθε περιοχής,

            Η εξάπλωση ζωονόσων, ζωοανθρωπονόσων, καθώς και η εμφάνιση νέων εξωτικών νοσημάτων στο ζωικό κεφάλαιο τα τελευταία χρόνια έχει οδηγήσει σε μείωση του Ζωικού Κεφαλαίου και σε αποχώρηση κτηνοτρόφων από το επάγγελμα.

            Έλλειψη εκσυγχρονισμού της κτηνοτροφίας (κυρίως αιγοπροβατοτροφία).

            Η αποβιομηχάνιση του αγρό-διατροφικού τομέα έχει διαρρήξει την παραγωγική αλυσίδα (κλείσιμο βιομηχανιών που είχαν σαν πρώτη ύλη αγροτικά προϊόντα). Επίσης, σε κάποιους κλάδους η δυναμικότητα των υφιστάμενων μονάδων δεν επαρκεί (π.χ. οινοποιεία).

            Η πλειοψηφία των σημαντικότερων προϊόντων του πρωτογενούς τομέα στην ΠΑΜ-Θ κατευθύνεται στην εσωτερική αγορά.

            Η πλημμελής τήρηση των κανόνων υγιεινής και ασφάλειας σε παραγόμενα τρόφιμα ζωικής προέλευσης.

            Ελλείψεις στα αλιευτικά καταφύγια (συντήρηση και εξοπλισμός) και πεπαλαιωμένες (επικίνδυνες) εγκαταστάσεις σε ιχθυοτροφεία.

            Ανεπαρκής μηχανοργάνωση σχετικών υπηρεσιών ΠΑΜ-Θ (π.χ. on-line κτηνιατρικές υπηρεσίες, βάσεις δεδομένων εκμεταλλεύσεων, κα.) και ανάγκη δημιουργίας «ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΥ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΓΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ Α.Μ.Θ.»

            Συγκρούσεις μεταξύ γεωργίας και ιχθυοκαλλιέργειας (π.χ. ρύπανση λιμνοθαλασσών από φυτοφάρμακα)

            Κακή κατάσταση δικτύου αγροτικής οδοποιίας και ελλείψεις σε στραγγιστικά – αρδευτικά δίκτυα.

            Ακατάλληλες σταυλικές εγκαταστάσεις (πολλές στερούνται άδειας και έχουν προβλήματα με τη διαχείριση αποβλήτων), έλλειψη οργανωμένων κτηνοτροφικών πάρκων και ελλείψεις σε πληρότητα κατάλληλων υποδομών – εξοπλισμού σε σφαγεία.

            Έλλειψη πληρότητας επιτόπιων, εργαστηριακών και μικροβιολογικών ελέγχων λόγω και της υποστελέχωσης στα σχετικά εργαστήρια.

  1. Δευτερογενής Τομέας

Ο δευτερογενής τομέας στην ΠΑΜ-Θ περιλαμβάνει τρεις βασικούς κλάδους: τις εκμεταλλεύσεις ορυκτού πλούτου, τη μεταποίηση και τις κατασκευές. Από τον πρώτο κλάδο ξεχωρίζουν σήμερα μόνον δύο κατηγορίες, οι εκμεταλλεύσεις Πετρελαίου στο νομό Καβάλας και τα Λατομεία Μαρμάρου στις Περιφερειακές Ενότητες Καβάλας και Δράμας. Αντίθετα, οι τρεις Περιφερειακές Ενότητες της Θράκης εμφανίζουν προβάδισμα στον κλάδο της μεταποίησης. Ο τομέας της μεταποίησης αφορά κυρίως στην αξιοποίηση της παραγωγής του πρωτογενή τομέα, του λατομικού – μεταλλευτικού πλούτου και στη μεταποίηση άλλων πρώτων υλών.

Οι δυνατότητες της Περιφέρειας αναφορικά στον δευτερογενή τομέα είναι:

            Μεγάλη ποικιλία πρώτων υλών (ορυκτός πλούτος, ενεργειακές πηγές, αγροτικά προϊόντα)

            Βελτίωση των περιφερειακών υποδομών (δίκτυο νεοκατασκευασθέντων δρόμων που ενώνουν την περιοχή με την υπόλοιπη Ελλάδα, την Νοτιοανατολική Ευρώπη και τις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες)

            Γεωγραφική θέση, η οποία προσδίδει κομβικό χαρακτήρα στην Α.Μ.Θ. που αποτελεί σταυροδρόμι της Ευρώπης και της Ασίας και που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από τη Θεσσαλονίκη

            Παρουσία του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου και του ΤΕΙ της Περιφέρειας τα οποία αποτελούν βασικότατο πυλώνα γνώσης, έρευνας και καινοτομίας που μπορεί να συνδεθεί με την παραγωγική διαδικασία.

            Μεγάλες δυνατότητες από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

            Διασύνδεση των υφιστάμενων ΒΙ.ΠΕ. μεταξύ τους και με το οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο

Τα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες που συνδέονται με τον δευτερογενή τομέα στην Περιφέρεια είναι:

            Έλλειψη ικανού αριθμού μονάδων μεταποίησης αγροτικών προϊόντων κοντά στις περιοχές έντασης πρωτογενούς δραστηριότητας, ώστε να αξιοποιείται το παραγόμενο προϊόν και να προσδίδεται προστιθέμενη αξία

            Εκτεταμένη αποβιομηχάνιση και τη μεταφορά παραγωγικών δραστηριοτήτων σε γειτονικές χώρες

            Χαμηλή ανταγωνιστικότητα των προϊόντων και τον κοστολογικό ανταγωνισμό από γειτονικές χώρες

            «Γήρανση» των υποδομών των υφιστάμενων ΒΙ.ΠΕ.

            Υψηλό μεταφορικό κόστος των παραγόμενων προϊόντων και την απουσία δικτύων διάθεσης των προϊόντων σε μεγάλα αστικά κέντρα

            Το πλήθος των φορέων και αδειοδοτήσεων που απαιτούνται για την ίδρυση και λειτουργία μεταποιητικών μονάδων και τις επακόλουθες καθυστερήσεις

            Ασάφειες στον καθορισμό χρήσεων γης

            Ανεπαρκής μηχανοργάνωση σχετικών υπηρεσιών της Περιφέρειας.

iii.      Τριτογενής Τομέας

Η συμμετοχή του τριτογενούς τομέα στην οικονομία της Α.Μ.Θ. είναι μικρότερη συγκριτικά με τον μέσο όρο στη χώρα. Η κλαδική σύνθεση του τομέα στηρίζεται περισσότερο στη Δημόσια Διοίκηση, στο εμπόριο – υπηρεσίες εστίασης και παροχής καταλύματος και στις υπηρεσίες διαχείρισης ακίνητης περιουσίας.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον κλάδο του Τουρισμού στον οποίο η Περιφέρεια αποδίδει βαρύνουσα σημασία, γεγονός που διαφαίνεται και στο επίπεδο του νέου χωρικού αλλά και του αναπτυξιακού σχεδιασμού (υπό αναθεώρηση ΠΠΧΣΑΑ, ΠΕΠ 2014-2020, Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης, ΟΧΕ Τουρισμού – Πολιτισμού καθώς και το εξειδικευμένο Στρατηγικό και Επιχειρησιακό Σχέδιο Τουριστικής Ανάπτυξης).

Οι δυνατότητες της Περιφέρειας αναφορικά στον τριτογενή τομέα είναι:

            Βελτιωμένες περιφερειακές υποδομές (δίκτυο νεοκατασκευασθέντων δρόμων που ενώνουν την περιοχή με την υπόλοιπη Ελλάδα, την Νοτιοανατολική Ευρώπη και τις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες)

            Γεωγραφική τοποθεσία, η οποία προσδίδει κομβικό χαρακτήρα στην Α.Μ.Θ. που αποτελεί σταυροδρόμι της Ευρώπης και της Ασίας και που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από τη Θεσσαλονίκη

            Πλήθος σημαντικών φυσικών και πολιτιστικών πόρων της ΠΑΜ-Θ που μπορούν με κατάλληλη αξιοποίηση να ενισχύσουν το τουριστικό προϊόν πέραν του μοντέλου «θάλασσα-ήλιος».

            Ακαδημαϊκό και ερευνητικό κεφάλαιο του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου

Τα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες που συνδέονται με τον τριτογενή τομέα στην Περιφέρεια είναι:

            Έλλειψη επαρκών τουριστικών υποδομών στη χερσαία περιοχή της Περιφέρειας.

            Ανισοκατανομή στην συγκέντρωση των τουριστικών υποδομών στην ΠΑΜ-Θ

            Ελλείψεις σε εγκαταστάσεις ειδικής τουριστικής υποδομής

            Έλλειψη εμβληματικών πόλων έλξης

            Τουριστικός τομέας εσωστρεφής

            Παρατηρείται έντονη υστέρηση στα μεγέθη και τη διάρθρωση της ζήτησης ιδιαίτερα από το εξωτερικό

            Ελλιπής ενημέρωση, εκπαίδευση – κατάρτιση των επαγγελματιών του τουριστικού τομέα

            Εσωστρεφές Λιανικό Εμπόριο που επηρεάστηκε από την γενικότερη οικονομική κρίση της χώρας η οποία οδήγησε σε ραγδαία μείωση της κατανάλωσης.

            Κλάδοι υπηρεσιών Εστίασης και Αναψυχής για τις ίδιες αιτίες με το λιανικό εμπόριο, αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα.

            Η Δημόσια Διοίκηση άμεσα επηρεαζόμενη από την κρίση της Εθνικής οικονομίας παρουσιάζει τάσεις μείωσης των διαφόρων δημόσιων οργανισμών.

            Συρρίκνωση της χρηματοδότησης στο πλαίσιο της πολιτικής μείωσης των κρατικών δαπανών για τα ΑΕΙ.

            Ανεπαρκής συνεργασία και συντονισμός εμπλεκόμενων φορέων και δομών με το τουριστικό προϊόν.

            Υποστελέχωση και επικάλυψη αρμοδιοτήτων των αρμόδιων Περιφερειακών Υπηρεσιών.

            Έλλειψη συστηματικής και δυναμικής προώθησης του τουριστικού προϊόντος της Περιφέρειας στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.

6.3.2. Έρευνα & Καινοτομία

Η ΠΑΜ-Θ εντάσσεται στην κατηγορία των Περιφερειών με χαμηλό επίπεδο καινοτομίας αν και παρουσιάζει υψηλή παραγωγική δυνατότητα. Η ΠΑΜ-Θ βρίσκεται στην 7η θέση μεταξύ των 13 Περιφερειών της χώρας και στο 25% των Περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χαμηλότερες επιδόσεις καινοτομίας.

Τα ισχυρά σημεία της Περιφέρειας σε σχέση με την εξεταζόμενη θεματική ενότητα είναι:

            Εκμετάλλευση του βασικού χαρακτηριστικού της ΠΑΜ-Θ που αποτελεί η συνοριακή της θέση με σκοπό την προσέλκυση επενδύσεων σε τομείς υψηλής τεχνολογίας – έντασης γνώσης.

            Ακαδημαϊκό και ερευνητικό κεφάλαιο του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.

            Οι υφιστάμενες μεταφορικές υποδομές στην ΠΑΜ-Θ (Εγνατία Οδό, δύο λιμάνια εθνικής σημασίας και δύο διεθνή αεροδρόμια) αποτελούν συνδυαστικά με την θέση της ΠΑΜ-Θ συγκριτικό πλεονέκτημα-δυνατότητα για την προσέλκυση επενδύσεων.

            Ύπαρξη παραδειγμάτων επιχειρήσεων με άριστες επιδόσεις σε αναδυόμενους κλάδους οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν παραδείγματα για τη δημιουργία αντίστοιχων επιχειρήσεων σε άλλους κλάδους.

            Αξιοποίηση προγραμμάτων κινητικότητας ερευνητών για ενίσχυση της γνωστικής βάσης της Περιφέρειας.

            Σημαντικού εύρους άυλη γνώση στον κτηνοτροφικό τομέα.

Τα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες που προκύπτουν είναι:

            Χαμηλή χρηματοδότηση για ερευνητικά έργα προς φορείς της ΠΑΜ-Θ

            Απουσία στοχευμένης ερευνητικής δραστηριότητας με βάση την τοπική οικονομία (ιδιαίτερη εμφανής η απουσία ερευνητικών έργων αγροτικού τομέα)

            Εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο των δαπανών για Έρευνα και Τεχνολογία που οφείλεται:

            Στο πολύ μικρό μέγεθος των επιχειρήσεων,

            Στον προσανατολισμό των παραγωγικών τομέων της οικονομίας σε δραστηριότητες χαμηλής προστιθέμενης αξίας,

            Ανεπαρκής σύνδεση της καινοτομίας με την παραγωγική διαδικασία

            Περιορισμένη διείσδυση και αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών – και ειδικά των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών σε σχέση με ανταγωνιστικές χώρες.

            Απουσία ενδιάμεσων δομών υποστήριξης της καινοτομίας και της εκμετάλλευσης νέας γνώσης από επιχειρήσεις καθώς και η απουσία θερμοκοιτίδας καινοτόμων επιχειρήσεων με τη συνεργασία των φορέων παραγωγής γνώσης.

            Χαμηλής έντασης δεσμοί ανταλλαγής γνώσης μεταξύ συστήματος έρευνας και παραγωγικού ιστού.

            Χαμηλός βαθμός αξιοποίησης ΤΠΕ στη δημόσια διοίκηση και την αυτοδιοίκηση.

            Χαμηλές επιδόσεις στις εξαγωγές προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, στην παραγωγή νέων προϊόντων, και στην κατοχύρωση με διπλώματα ευρεσιτεχνίας σε όλες τις κατηγορίες.

6.3.3. Απασχόληση – Εισόδημα – Φτώχεια

  1. Απασχόληση – Ανεργία

Η τομεακή σύνθεση της απασχόλησης καταδεικνύει τη μεγάλη εξάρτηση της Περιφέρειας από τον πρωτογενή τομέα, στον οποίο απασχολείται το 30,6% των εργαζομένων, ενώ στο δευτερογενή τομέα το 14,7% και στον τριτογενή το 54,7%. Σε όρους απασχόλησης εμφανίζονται σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των Περιφερειακών Ενοτήτων. Για παράδειγμα, οι Π.Ε. Δράμας και Έβρου έχουν το χαμηλότερο ποσοστό εργαζομένων και το υψηλότερο ποσοστό συνταξιούχων, ενώ οι νεανικότερες πληθυσμιακά Π.Ε. Ξάνθης και Ροδόπης βρίσκονται στον αντίποδα, διαθέτοντας το υψηλότερο ποσοστό εργαζομένων και το χαμηλότερο ποσοστό συνταξιούχων.

Το ποσοστό ανεργίας στην Περιφέρεια κινείται στο 25%, λίγο χαμηλότερο από τον εθνικό μ.ο. και σημαντικά υψηλότερο του μ.ο. ΕΕ-28 (10,42%.). Ο πρωτογενής τομέας εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πηγή απασχόλησης, με τον κλάδο της γεωργίας-κτηνοτροφίας να παραμένει ο μεγαλύτερος κλάδος -μακράν των άλλων – έτσι ώστε η περιφέρεια να μπορεί να χαρακτηριστεί ως «κυρίως αγροτική». Αντίστοιχα ο τριτογενής τομέας έρχεται πρώτος ως προς την απασχόληση, με τους κλάδους της Δημόσιας Διοίκησης και του Λιανικού Εμπορίου να έρχονται πρώτος και δεύτερος ως προς τον αριθμό απασχολούμενων.

Τα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες που καταγράφονται είναι:

            Χαμηλή συμμετοχή στην αγορά εργασίας και διαχρονικά υψηλή ανεργία.

            Μειωμένη απασχόληση στον δευτερογενή τομέα παραγωγής.

            Μεγάλα ποσοστά ανεργίας νέων

            Άνιση ανάπτυξη των περιοχών και οι άνισες συνθήκες εργασίας

            Διαχρονικά μειωμένη αποδοτικότητα και ανταγωνιστικότητα της τοπικής αγροτικής οικονομίας και της βιομηχανίας

            Εσωστρεφής χαρακτήρας του τριτογενή τομέα

  1. Εισόδημα – Φτώχεια

Στην ΠΑΜ-Θ το βασικό οικογενειακό εισόδημα σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat ανέρχεται σε 8.700€, το χαμηλότερο στην Επικράτεια, και αγγίζει το 77% του μ.ο του βασικού οικογενειακού εισοδήματος σε εθνικό επίπεδο. Στην Ε.Ε. ο μ.ο. του ετήσιου οικογενειακού εισοδήματος ανέρχεται σε 18.750€ γεγονός που φέρνει την Ελλάδα στο 60,26% του ευρωπαϊκού μέσου όρου και την ΠΑΜ-Θ μόλις στο 46,4%.

Οι δυνατότητες της Περιφέρειας σε σχέση με την εξεταζόμενη θεματική ενότητα περιλαμβάνουν:

            Πρωτοβουλίες στήριξης του εισοδήματος

            Επαρκώς ανεπτυγμένες μονάδες υγείας

            Ανάπτυξη δικτύου δομών φτώχειας

            Ενεργοποίηση του εθελοντισμού

            Ανάπτυξη κουλτούρας κοινωνικής αλληλεγγύης

Τα κυριότερα προβλήματα/ανάγκες είναι:

            Μειωμένη απασχόληση του εργατικού δυναμικού

            Υψηλά ποσοστά ανεργίας

            Χαμηλός δείκτης επενδύσεων σε Έρευνα & Ανάπτυξη

            Υψηλός δείκτης πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου

            Μικρή πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

            Αυξημένος αριθμός ατόμων και κοινωνικών ομάδων σε κατάσταση ή σε κίνδυνο φτώχειας και αποκλεισμού

            Σημαντικές ανισότητες μέσα στην Περιφέρεια, ως προς τα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά των κατοίκων και τη συγκέντρωση ομάδων σε αποκλεισμό

6.4.        Οργάνωση και Λειτουργία

Δυνατά σημεία

            Ύπαρξη γνώσεων και ωριμότητας στα στελέχη για τον καθορισμό πρότυπων διαδικασιών και κανόνων λειτουργίας και την εισαγωγή συστήματος ποιότητας

            Ύπαρξη νέων τεχνολογιών που επιτρέπουν την επικοινωνία, συνεργασία και μετάδοση δεδομένων μεταξύ απομακρυσμένων περιοχών

            Ύπαρξη κλίματος συνεργασίας μεταξύ των στελεχών ομοειδών υπηρεσιών

Κυριότερα Προβλήματα/Ανάγκες

            Ανάγκη ενοποίησης της διοικητικής λειτουργίας μεταξύ των Περιφερειακών ενοτήτων.

            Ανάγκη ενίσχυσης του διοικητικού προσωπικού της έδρας της Περιφέρειας.

            Ανάγκη αναδιάρθρωσης οργανωτικής δομής και επανακαθορισμού αρμοδιοτήτων. Μεγάλος αριθμός Διευθύνσεων και Τμημάτων χωρίς ουσιαστική αρμοδιότητα. Αρμοδιότητες μη Περιφερειακού χαρακτήρα που πρέπει να μεταβιβαστούν στους Δήμους.

            Μη ενιαία αντιμετώπιση υπηρεσιακών ζητημάτων από τις Π.Ε. (διαφοροποιημένες διαδικασίες και κανόνες λειτουργίας.

            Άτυπες ή περιορισμένες διαδικασίες προγραμματισμού, παρακολούθησης και ελέγχου.

            Πρόβλημα λειτουργίας Αποκεντρωμένων Τμημάτων στις έδρες των Π.Ε.

            Ανάγκη οριστικοποίησης προσωρινού Οργανισμού Εσωτερικών Υπηρεσιών.

6.5.        Στελέχωση – Ανθρώπινο Δυναμικό

Δυνατά σημεία

            Ύπαρξη σημαντικού αριθμού υπαλλήλων με υψηλά standards γνώσεων και πολυετή εμπειρία

            Αξιοποίηση στελεχών σε θέσεις που επιτρέπουν την αξιοποίηση των γνώσεων και της εμπειρίας τους

Κυριότερα Προβλήματα/Ανάγκες

            Ανομοιογενές επίπεδο γνώσης και εμπειρίας & ανισοκατανεμημένη στελέχωση ορισμένων παρεμφερών τμημάτων των Π.Ε.

            Ανισοκατανομή & ελλείψεις εξειδικευμένου ή υποστηρικτικού προσωπικού σε αρκετές υπηρεσίες και ιδίως σε αυτές της έδρας

            Ανάγκη συστηματικής επιμόρφωσης σε θέματα μάνατζμεντ, πληροφορικής και ειδικών αντικειμένων

6.6.        Υποδομή και Συστήματα Υποστήριξης

Δυνατά σημεία

            Ύπαρξη σχετικά σύγχρονου εξοπλισμού ΗΥ σε μεγάλο εύρος υπηρεσιών

            Σημαντική γνώση και εμπειρία χειρισμού εξοπλισμού από τα στελέχη των υπηρεσιών

            Αξιοποίηση δυνατοτήτων υπαρχουσών υποδομών τηλεδιάσκεψης

Κυριότερα Προβλήματα/Ανάγκες

            Περιπτωσιακή ανεπάρκεια χώρων

            Κτίρια, εξοπλισμός και εγκαταστάσεις που χρήζουν συντήρησης και επισκευών

            Ανάγκες σε νέο εξειδικευμένο εξοπλισμό και υπηρεσιακά οχήματα

            Περιπτωσιακή ανεπάρκεια περιφερειακών συσκευών ΗΥ και γραφείου

            Λειτουργία διαφορετικών εφαρμογών ΗΥ για το ίδιο αντικείμενο στις Π.Ε. και ελλείψεις σε εξειδικευμένες εφαρμογές. Ανάγκη σχεδίασης και ανάπτυξης εφαρμογών ΗΥ ικανών να υποστηρίζουν τις πρότυπες διαδικασίες που θα ορισθούν

            Περιορισμένη αυτοματοποίηση λειτουργίας (μη ύπαρξη κοινών και επικαιροποιημένων Βάσεων Δεδομένων – μη αξιοποίηση των δυνατοτήτων των υφισταμένων εφαρμογών)

            Ανάγκη αναβάθμισης και επέκτασης αδειών λογισμικού και βελτίωσης της ταχύτητας πρόσβασης στο internet

            Περιορισμένη προβολή των δράσεων της Π.Α.Μ.Θ. σε φορείς και πολίτες, Ανάγκη αποτύπωσης αναγκών κοινού και συναλλασσομένων φορέων με χρήση εφαρμογών social media, και αποτελεσματικότερης προβολής, με διαρκή εμπλουτισμό της υπάρχουσας ιστοσελίδας

6.7.        Οικονομική Διαχείριση

Δυνατά σημεία

            Σφιχτή οικονομική διαχείριση

            Υψηλό ταμειακό υπόλοιπο

            Αξιοποίηση υφιστάμενων ακινήτων

Κυριότερα Προβλήματα/Ανάγκες

            Ανάγκη περιορισμού λειτουργικών εξόδων

            Εφαρμογή διπλογραφικού λογιστικού συστήματος

  1. Η ανάγκη για δράση

Σήμερα, χρειάζεται περισσότερο από ποτέ μια υγιής ανάπτυξη με ανταγωνιστικότητα, που να έχει διάρκεια, να μην είναι ρηχή αλλά θεμελιωμένη βαθιά και να συνδέεται με την ταυτότητα και τα παραγωγικά χαρακτηριστικά της περιοχής.

Είναι επιτακτική ανάγκη να επιτευχθεί η φυγή από την αναπτυξιακή και αναδιαρθρωτική αδράνεια και η άμεση αναστροφή του αρνητικού κλίματος της κρίσης. Μια υγιής, διακριτή περιφερειακή ανάπτυξη με ανταγωνιστικότητα, «ενδογενή-αυτοτροφοδοτούμενη» και όχι «επιδοτούμενη», ανάπτυξη με προοπτική, που να αξιοποιεί κάθε ευκαιρία και να στηρίζεται σε κάθε δυνατότητα που έχει αυτός ο τόπος.

  1. Το όραμα της ΠΑΜ-Θ για την προγραμματική περίοδο 2014-2020

Ενδεικτικά τα παραγωγά αίτια της αναπτυξιακής ύφεσης κατά την άποψη της Περιφέρειας προσδιορίζονται, κυρίως, ως εξής:

  • Στη πολυετή αναδιαρθρωτική αδράνεια. Οι αλλεπάλληλες χρηματοδοτικές ροές σημαντικών πόρων δεν συνεισέφεραν στον τόπο τις δέουσες προστιθέμενες αξίες, ούτε θεμελίωσαν μια ικανοποιητική ανάπτυξη.
  • Στη στρεβλή εσωτερική διάρθρωση των παραγωγικών τομέων. Ισχυροί τομείς, όπως ο αγροδιατροφικός και ο τουρισμός παρέμεναν τελματωμένοι, ενώ άλλοι, όπως ο μεταποιητικός, ευτυχώς με εξαιρέσεις, είχε προδιαγεγραμμένη βραχυπρόθεσμη βιωσιμότητα.
  • Στην μη αντιστοίχιση των αναπτυξιακών επιδιώξεων του κάθε παραγωγικού τομέα με τις δυνατότητές τους.
  • Στην τοπικά τεμαχισμένη και μη συνδεδεμένη ανάπτυξη με την ταυτότητα της ΑΜ-Θ.
  • Στη χαμηλή ενεργοποίηση:
    • των αναπτυξιακών δυνάμεων
    • των πλούσιων τοπικών φυσικών πόρων
    • του ανθρώπινου δυναμικού.
  • Στην ασύνδετη μεταξύ τους και αδόμητη ανάπτυξη, εσωτερικά στον κάθε τομέα, οριζόντια, και κάθετα μεταξύ των παραγωγικών τομέων.
  • Στη χαμηλή αξιοποίηση της προνομιακής γεωγραφικής θέσης της ΑΜ-Θ.
  • Στα νομικά εμπόδια της εθνικής και κοινοτικής νομοθεσίας που επιφέρουν ακόμη αποκλεισμούς ατόμων στα σύνορα.
  • Στην έλλειψη ενδοπεριφερειακής ισχυρής οικονομικής συνείδησης αλληλεγγύης.
  • Και, τέλος, στην οικονομική κρίση και ύφεση.

Πλέον η Περιφέρεια ΑΜ-Θ χρειάζεται περισσότερο από ποτέ μια υγιή ανάπτυξη με ανταγωνιστικότητα, που να έχει διάρκεια, να μην είναι ρηχή αλλά θεμελιωμένη βαθιά. Να συνδέεται με την ταυτότητα και τα παραγωγικά χαρακτηριστικά της περιοχής. Το ζητούμενο είναι η αναζήτηση κάθε στρατηγικής και μεθοδολογίας που θα την οδηγήσει σ’ αυτή. Χρειάζεται αναπτυξιακή ανακάλυψη, νέους δρόμους, νέες οπτικές και πτυχές σε αυτή την κατεύθυνση. Στόχος είναι οι διαρκείς κινήσεις διεύρυνσης των προστιθέμενων αξιών, όπου αυτό είναι εφικτό, στην ανακάλυψη νέων δυνατοτήτων, έξυπνων ιδεών και καινοτομίας.

Το αναπτυξιακό ρεαλιστικό όραμα της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, όπως μέσα στο 2015 επαναπροσδιορίσθηκε, στοχεύει:

  • να αναπροσαρμόσει σε ρεαλιστική βάση το αναπτυξιακό της πρότυπο στα χαρακτηριστικά του γεωγραφικού της χώρου.
  • να ανασυγκροτήσει το παραγωγικό της πρότυπο, ώστε να μετασχηματιστεί η Περιφέρεια ΑΜ-Θ σε:
  • τουριστικό προορισμό αριστείας χωρίς νομικά εμπόδια
  • τόπο διαδικτυωμένης «ενδο» και «δια» τομεακά
  • παραγωγής και μεταποίησης
  • τόπο με ανακάμπτουσα βιομηχανική παραγωγή
  • διαμετακομιστικό κέντρο σε ρεαλιστικό επίπεδο
  • ενεργειακό κόμβο με ανταλλάγματα
  • να άρει την αναδιαρθρωτική αδράνεια με αξιοποίηση των συγκριτικών της πλεονεκτημάτων και, κυρίως:
  • την τοπική της ταυτότητα και πλούτο.
  • το ισχυρό αγροδιατροφικό σύμπλεγμα.
  • τη γεωγραφική και γεωστρατηγική της θέση.
  • το ανθρώπινο κεφάλαιο.
  • να προωθήσει:
  • την αναπτυξιακή ασφάλεια και αισιοδοξία
  • την κοινωνική συνοχή και ειρήνη
  • την άρση της μειονεκτικότητας της περιοχής
  • Να αλλάξει η φιλοσοφία, οι πρακτικές και οι αντιλήψεις στην προσέγγιση της ανάπτυξης.

Διεκδικείται έτσι η στοχευόμενη ισόρροπη διαπεριφερειακή βιομηχανική ανάπτυξη και ειδικότερα η άρση της μειονεκτικότητας της Περιφέρειας Α.Μ-Θ. στη μεταποίηση, συγκριτικά με τις άλλες περιφέρειες της χώρας καθώς επίσης και συγκριτικά με τις γειτονικές περιφέρειες άλλων χωρών (Βουλγαρία, Τουρκία κλπ). Η μακρά οικονομική κρίση αλλά και το διαφορετικό πλεονεκτικό πλαίσιο λειτουργίας των βιομηχανικών επιχειρήσεων στη γειτονική Βουλγαρία, που ως μέλος της ΕΕ και της ελεύθερης διακίνησης αγαθών έχει το πλεονέκτημα της άμεσης εισαγωγής των προϊόντων στην Περιφέρεια ΑΜ-Θ και στην Χώρα, ως προϊόντων EU , εκτιμάται ότι έχουν πλήξει την ανταγωνιστικότητα των μεταποιητικών επιχειρήσεων της Π.Α.Μ.-Θ. Ιδιαίτερη ενασχόληση υπήρξε και στην κατεύθυνση της Ε.Ε. για το θέμα της φυγής των επιχειρήσεων καθώς και της κατευθείαν εγκατάστασης τους, λόγω των συνθηκών που επικρατούν στη Χώρα και την άνιση κατανομή των φόρων. Η ΠΑΜ-Θ έχει συγκεκριμένη πρόταση για τη δημιουργία ειδικών φορολογικών ζωνών, όχι όμως ΕΟΖ.

Στόχος αποτελεί η πρωτογενής παραγωγή της Περιφέρειας ΑΜ-Θ να παύσει να αγωνίζεται για την επιβίωσής της, μέσα από μεμονωμένες, αδόμητες, ασύνδετες προσπάθειες και να μεταβεί σε μια παραγωγή, δομημένη και δικτυωμένη οριζόντια και κάθετα, με όλες τις απαιτούμενες συνέργειες ισχυροποίησης των αξιών και του ανταγωνισμού, που να έχει την κρίσιμη μάζα για να αποκτήσει τα απαιτούμενα τεχνολογικά και μεταποιητικά εργαλεία και μέσα, να χρησιμοποιεί την καινοτομία, την έρευνα και την επιχειρηματικότητα. Να έχει θεμελιώδη ρόλο στη δόμηση και στο σχεδιασμό μια πετυχημένης Περιφερειακής αναπτυξιακής πολιτικής.

Η ΠΑΜ-Θ αναζητά κάθε αναπτυξιακή ευκαιρία, εντός και εκτός θεσμοθετημένων προγραμμάτων.

Στη διάρκεια της κρίσης, όπως αναφέρθηκε, η Περιφέρεια ΑΜ-Θ οπισθοδρόμησε πολύ περισσότερο από άλλες Περιφέρειες της Ελλάδας. Είναι επομένως στόχος η ΠΑΜ-Θ να αφήσει πίσω την υστέρηση και την αναδιαρθρωτική αδράνεια και να μην επιμείνει πάνω στις ίδιες συνιστώσες. Υιοθετείται περιφερειακή οικονομία και ανάπτυξη δίχως περιχαρακώσεις, με διάχυση της ενημέρωσης και της γνώσης στο μέγιστο δυνατό βαθμό προς κάθε κατεύθυνση, ώστε να μεγιστοποιηθεί η συμμετοχή των ενδιαφερομένων και των δικαιούχων σε αναπτυξιακές πρωτοβουλίες και σε προγράμματα.

Στόχος είναι η αξιοποίηση στο μέγιστο δυνατό βαθμό της γνώσης, των βέλτιστων πρακτικών, των πραγματικών ευκαιριών χρηματοδότησης και ανόδου που διατίθενται, αλλά και νέων που μπορούν να δημιουργηθούν από την ίδια την Περιφέρεια ΑΜ-Θ.

Τονίζεται, ότι αποτελεί ουσιώδες λάθος να ταυτίζεται η πολύ ευρύτερη αναπτυξιακή προοπτική της ΠΑΜ-Θ με τον εντός πλαισίου προγραμματισμό των προγραμματικών περιόδων, όπως επί πολλά χρόνια γινόταν.

Είναι ξεκάθαρο ότι η Περιφέρεια ΑΜ-Θ έχει ισχυρά συγκριτικά αναπτυξιακά πλεονεκτήματα, Έχει υποδομές όπως οδικοί άξονες, σιδηρόδρομο, αεροδρόμια, λιμάνια οι οποίες με περαιτέρω συμπλήρωση και στοχευμένη αξιοποίηση αποτελούν πυλώνες ανάπτυξης.

Έχει ιδιαίτερα δυναμική ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα με βάση το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο, το ΤΕΙ και τα ερευνητικά κέντρα ΑΘΗΝΑ και ΙΝΑΛΕ που μπορούν να αποτελέσουν μοχλό στήριξης της ανάπτυξης μέσα από την έρευνα, την καινοτομία και την εκπαίδευση.

Η ανάπτυξη της ΠΑΜ-Θ θα πρέπει να συνδεθεί, με την ταυτότητα, την γεωγραφία, τα πλεονεκτήματα και όχι με ουτοπικές και αναγόμενες στο απώτερο μέλλον επιδιώξεις.

Πέραν των στοχευμένων δράσεων ενίσχυσης του πρωτογενούς τομέα και της μεταποίησης, της ανάγκης να αναδομηθεί η Περιφέρεια, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη νέων άμεσων εισροών, η Περιφέρεια ΑΜ-Θ έχει στον πυρήνα του περιφερειακού, αναπτυξιακού, στρατηγικού της σχεδιασμού, ως δομικό στοιχείο και στο ΕΣΠΑ 2014-2020, τον τουρισμό 12μηνης βάσης σε όλες τις εναλλακτικές του μορφές, με σταθερή υποστήριξη και του μαζικού θερινού τουρισμού, με πυλώνες τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα, το άθικτο περιβάλλον, τον πολιτισμό και την καλά διατηρημένη παράδοσή της.

Επισημαίνεται ότι η ΠΑΜ-Θ ξεκίνησε την προσπάθεια της καθαρής καταγραφής της μειονεξίας σε ανταγωνιστικότητα της περιοχής, έναντι των γειτονικών ξένων περιφερειών αλλά και των άλλων της Ελλάδας ώστε να επιχειρηθεί η κάλυψή της μέσα από βαθμιαία διόρθωση των κρατικών και περιφερειακών ενισχύσεων. Η πρωτοβουλία αυτή έχει μεγάλη ανταπόκριση σε όλη την Βόρεια Ελλάδα.

Επίσης, ενεργοποιήθηκε ήδη η πλήρης καταγραφή των παραγόμενων προϊόντων στην Περιφέρεια, του πρωτογενή και μεταποιητικού τομέα, όχι μόνο για να δομηθεί η παραγωγική της ταυτότητα ώστε να ενισχυθεί η εξωστρέφεια τους, αλλά και για να αναπτυχθεί ενδοπεριφερειακή αναπτυξιακή συνείδηση που θα έχει ως αποτέλεσμα νέες προστιθέμενες αξίες προς όφελος της παραγωγής και της απασχόλησης.

Η στρατηγική της έξυπνης εξειδίκευσης είναι για την ΠΑΜ-Θ πρόκληση και ευκαιρία ώστε να ψηλαφιστεί όσο πιο προσεκτικά γίνεται η Περιφερειακή ταυτότητα, να ανακαλυφθεί ότι σημαντικό μέχρι τώρα ήταν άγνωστο και να επιχειρηθεί να μετατραπεί σε πραγματική ανάπτυξη. Επιδίωξη της ΠΑΜ-Θ είναι η αναδιάταξη του αναπτυξιακού της μοντέλου, η επανεκκίνηση της ανάπτυξης, ο εκσυγχρονισμός του αγροδιατροφικού συμπλέγματος και επιλεγμένων υπηρεσιών και η διασύνδεσή τους με καινοτόμες επιχειρηματικές δραστηριότητες και νέες αλυσίδες αξιών.

Το αναπτυξιακό όραμα της ΠΑΜ-Θ είναι ευρύτερο των προγραμμάτων και κινητοποιεί το σύνολο των δυνάμεων.

Την περίοδο αυτή, η Περιφέρεια ΑΜ-Θ χρειάζεται περισσότερο από ποτέ τη φυγή από την αναπτυξιακή και αναδιαρθρωτική αδράνεια και την αναστροφή του αρνητικού κλίματος της κρίσης. Μια υγιή διακριτή περιφερειακή ανάπτυξη με ανταγωνιστικότητα, «ενδογενή- αυτοτροφοδοτούμενη» και όχι «επιδοτούμενη», που να έχει διάρκεια, να μην είναι ρηχή αλλά θεμελιωμένη βαθιά και να συνδέεται με την ταυτότητα και τα παραγωγικά χαρακτηριστικά της περιοχής.

  1. Η αναπτυξιακή στρατηγική

Στα υποκεφάλαια που ακολουθούν περιγράφονται οι αναπτυξιακοί στόχοι και οι στρατηγικές επιλογές δράσεων ανά θεματική ενότητα.

9.1.        Χωροταξικός και Πολεοδομικός Σχεδιασμός

Ο στρατηγικός στόχος για το χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό στην Περιφέρεια είναι «η αποτελεσματική πρόληψη των εν δυνάμει συγκρούσεων γης μέσα από τη θεσμική ρύθμιση τους και η προώθηση της ισόρροπης χωρικά ανάπτυξης».

Οι προτεραιότητες για το χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό περιλαμβάνουν:

  • Την ολοκλήρωση της αναθεώρησης του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου – σε αρμονία με τον αναπτυξιακό σχεδιασμό της Περιφέρειας – και την επιτάχυνση των διαδικασιών έγκρισης Γ.Π.Σ. / Σ.Χ.Ο.Ο.Α.Π. που εκκρεμούν.
  • Την προώθηση μελετών χωροταξικού σχεδιασμού (Τοπικά και Ειδικά Χωρικά Σχέδια – ΤΧΣ, ΕΧΣ) και πολεοδομικού σχεδιασμού (Ρυμοτομικά Σχέδια Εφαρμογής – ΡΣΕ), για την κάλυψη όλων των χωρικών ενοτήτων και κατά προτεραιότητα σε περιοχές που παρουσιάζουν σημαντικά προβλήματα άναρχης δόμησης, συγκρούσεων γης, κλπ. Μέσω αυτών των μελετών μπορεί να επιτευχθεί εκτός των άλλων και μια πιο ευέλικτη και σαφώς προσανατολισμένη παρέμβαση στην επίτευξη ειδικού οικονομικού και αναπτυξιακού σκοπού ικανού να υποβοηθήσει την οικονομία της Περιφέρειας π.χ. Εκπόνηση Ειδικού Χωρικού Σχεδίου για την αντιμετώπιση της ύπαρξης μη θεσμοθετημένων αλλά υφιστάμενων τουριστικών οικισμών στην παράκτια ζώνη της ΠΑΜ-Θ, ώστε να μπορεί να εφαρμοστεί συγκεκριμένη πολιτική για τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη του παραλιακού μετώπου της Περιφέρειας.
  • Την υλοποίηση παρεμβάσεων πολεοδομικού χαρακτήρα και αστικών αναπλάσεων σε αστικές περιοχές με μειονεκτικά χαρακτηριστικά ή σε περιοχές που χρήζουν αναβάθμισης (όπως π.χ. Σχέδια Ολοκληρωμένης Αστικής Παρέμβασης – ΣΟΑΠ) είτε στο πλαίσιο της τουριστικής πολιτικής της περιφέρειας είτε στο πλαίσιο της στρατηγικής για την αναβάθμιση της ποιότητας του περιβάλλοντος σε αστικές περιοχές (βλέπε και παρακάτω «περιβαλλοντική ποιότητα»).
  • Την ενίσχυση των δομών ελέγχου, παρακολούθησης, αξιολόγησης και παρέμβασης στο σχεδιασμό.

9.2.        Φυσικό Περιβάλλον

Ο στρατηγικός στόχος για το φυσικό περιβάλλον είναι «η δημιουργία αποτελεσματικών δομών και εργαλείων διαχείρισης με απώτερο στόχο την προστασία και βελτίωση της κατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας».

Οι προτεραιότητες για το φυσικό περιβάλλον περιλαμβάνουν:

  • Την κατά προτεραιότητα ολοκλήρωση και εφαρμογή του σχεδιασμού της διαχείρισης των περιοχών προστασίας, κυρίως στις περιοχές Natura 2000, τόσο σε περιφερειακό όσο και σε διασυνοριακό επίπεδο (εκπόνηση Σχεδίων Διαχείρισης, θεσμοθέτηση ΠΔ). Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί η ανάγκη εκπόνησης σχεδίου διαχείρισης των περιοχών Natura 2000 (ΖΕΠ) Ορεινού Έβρου – Κοιλάδας Δερείου και Δάσους Δαδιάς – Σουφλίου που βρίσκονται στην περιοχή Αιολικής Προτεραιότητας (ΠΑΠ1). Επίσης απαιτείται η εκπόνηση μελετών για τα τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους αλλά και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
  • Την οργάνωση και λειτουργία ενός αποτελεσματικού Συστήματος Παρακολούθησης και αξιολόγησης της κατάστασης των οικοτόπων.
  • Την ανάπτυξη περιβαλλοντικής ευθύνης στο παραγωγικό σύστημα και την ενημέρωση/ευαισθητοποίηση των πολιτών.

9.3.        Φυσικοί Πόροι

Ο στρατηγικός στόχος για τους φυσικούς πόρους είναι «η βιώσιμη και ορθολογική αξιοποίησή τους για τη στήριξη του παραγωγικού συστήματος της Περιφέρειας και την ανάδειξη νέων, ανταγωνιστικών οικονομικών δραστηριοτήτων και για την αύξηση του βιοτικού επιπέδου στην ΠΑΜ-Θ».

Οι προτεραιότητες για τους φυσικούς πόρους περιλαμβάνουν:

  • Την εκπόνηση σχεδίων φέρουσας ικανότητας που θα υποδεικνύουν τα επίπεδα αειφορικής εκμετάλλευσης και αξιοποίησης των φυσικών πόρων.
  • Την προώθηση της ορθολογικής χρήσης των υδατικών πόρων από τις παραγωγικές δραστηριότητες – και κυρίως από τον αγροτικό τομέα – και από αστικές χρήσεις. Περιορισμό των απωλειών ύδατος σε δίκτυα ύδρευσης και άρδευσης και διασφάλιση επάρκειας πόσιμου νερού σε υπο-εξυπηρετούμενες περιοχές (ορεινούς οικισμούς, τουριστικές περιοχές).
  • Τον περιορισμό της υποβάθμισης των υπόγειων υδροφορέων με δράσεις ελέγχου των γεωτρήσεων, διαφύλαξη των υγροτόπων και εμπλουτισμό των υδροφορέων από πλημμυρικά νερά ή επεξεργασμένα λύματα. Τον περιορισμό της υποβάθμισης των επιφανειακών υδάτων με δράσεις βιώσιμης διαχείρισης λυμάτων (βλέπε και παρακάτω «περιβαλλοντικές υποδομές») και μέσα από την ορθολογική χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων στον αγροτικό τομέα.
  • Την ολοκληρωμένη διαχείρισης του παράκτιου χώρου με τη θέσπιση και εφαρμογή σχεδίων που θα αποσκοπούν στον καθορισμό αναπτυξιακών ζωνών εντός της παράκτιας ζώνης (περιοχές ιχθυοκαλλιέργειας, ζώνες κολύμβησης και ανάπτυξης τουριστικών δραστηριοτήτων, ζώνες προστασίας, ζώνες ναυταθλητισμού και συναφών δραστηριοτήτων, κ.ο.κ) και στον περιορισμό των συγκρούσεων χρήσεων γης στο θαλάσσιο τόξο. Επίσης κρίνεται σκόπιμη η απαγόρευση δημιουργίας νέων πλωτών αγκυροβολίων (για την εκφόρτωση πετρελαιοειδών ) ενώ κρίνεται σκόπιμη η διατήρηση των υφιστάμενων πλωτών αγκυροβολίων στη θαλάσσια περιοχή της Βάσσοβας.
  • Την εκπόνηση μελετών ορθής διαχείρισης των λιμνοθαλασσών και την παρακολούθηση της κατάστασης των υδάτων τους για να αντιμετωπιστούν προβλήματα που επηρεάζουν την παραγωγικότητα αυτών των υδάτινων συστημάτων. Ειδικότερα για την αντιμετώπιση του προβλήματος επίχωσης της λιμνοθάλασσα Βιστωνίδα και του κινδύνου για το λιμάνι του Πόρτο Λάγους εξαιτίας της στερεοπαροχής των ποταμών που εκβάλουν σ΄αυτήν απαιτείται η εκτέλεση έργων καθώς και η λήψη των κατάλληλων μέτρων.
  • Την προσέλκυση επενδύσεων για την εμπορική αξιοποίηση ανεκμετάλλευτων ορυκτών πόρων και την επαναλειτουργία εγκαταλειμμένων λατομείων, με νέες τεχνικές εξόρυξης ώστε να αποφεύγονται τα καταστροφικά αποτελέσματα στο περιβάλλον.
  • Την οργάνωση των εξορυκτικών δραστηριοτήτων μαρμάρου σε επιμέρους «Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων» (ΠΟΑΠΔ) που προωθεί την ορθολογικότερη ανάπτυξή τους και διαχείριση των αποβλήτων τους. Σκόπιμη κρίνεται η θέσπιση Προαπαιτούμενων για την αδειοδότηση των λατομικών δραστηριοτήτων λαμβάνοντας υπόψη τη συνολική χωρητικότητα του τοπίου σε συνδυασμό με την αποκατάσταση των ανενεργών θέσεων. Μέχρι τη θεσμοθέτηση των ΠΟΑΠΔ προτείνεται η άτυπη οριοθέτηση Ζωνών με πρωτοβουλία της Περιφέρειας.
  • Τον καθορισμό περιοχών μεταλλευτικής δραστηριότητας (μέταλλα και μεταλλεύματα) κατόπιν συνεργασίας υπηρεσιών λαμβάνοντας υπόψη τους δημόσιους μεταλλευτικούς χώρους, τις παραχωρήσεις μεταλλείων και τα μισθωτήρια συμβόλαια δημόσιων μεταλλευτικών χώρων καθώς και τη διασπορά λατομείων μαρμάρων και βιομηχανικών ορυκτών.
  • Τον καθορισμό λατομικών περιοχών αδρανών υλικών στο σύνολο της Περιφέρειας
  • Τη βελτίωση του συστήματος διαχείρισης δασών με στόχο την αύξηση της παραγωγικότητας.
  • Την αξιοποίηση της γεωθερμίας χαμηλής ενθαλπίας σε αγροτικές, τουριστικές και οικιστικές χρήσεις (βλέπε και παρακάτω «ενέργεια»).
  • Την προώθηση της ενεργειακής εξοικονόμησης στην παραγωγή, τις μετακινήσεις και τον κτιριακό τομέα με στόχο τόσο την ορθολογική χρήση της ενέργειας όσο και τη βελτίωση των περιβαλλοντικών παραμέτρων (βλέπε και παρακάτω «περιβαλλοντική ποιότητα»).
  • Την εκμετάλλευση του τεραστίου κοιτάσματος ζεολίθου.

Ειδικότερα προτεραιότητες για την άρδευση και την αντιμετώπιση σχετικών προβλημάτων περιλαμβάνουν:

  • Έργα για την ενίσχυση του υδατικού δυναμικού της λεκάνης του Αγγίτη για την άρδευση της πεδιάδας Δράμας – Τενάγη Φιλίππων.
  • Έργα αντικατάστασης γεωτρήσεων για αποκατάσταση υπογείων υδροφορέων της Ξάνθης με μεταφορά νερού από τον ποταμό Νέστο.
  • Κατασκευή φράγματος επί του ποταμού Κομψάτου για την αντικατάσταση των γεωτρήσεων και την αντιμετώπιση της υφαλμύρινσης και κατασκευή αρδευτικού δικτύου Κομψάτου, Π.Ε. Ροδόπης.
  • Αντικατάσταση και επέκταση αρδευτικών δικτύων του Β. Έβρου, της πεδιάδας του Νέστου και του νότιου τμήματος της ΠΕ Δράμας με κλειστά δίκτυα.
  • Έργα αξιοποίησης υδατικού δυναμικού ποταμού Έβρου (π.χ. αρδευτικό δίκτυο Τυχερού) και φράγμα Μαρμαρά – Ακροποτάμου.
  • Έργα τεχνητού εμπλουτισμού υδροφόρου ορίζοντα σε παράκτιες περιοχές όπου παρατηρείται διείσδυση θαλάσσιων υδάτων.

9.4.        Μεταφορές

Ο στρατηγικός στόχος για τις μεταφορές είναι «η ολοκλήρωση του δικτύου μεταφορικών υποδομών και η ανάδειξη της Περιφέρειας σε διαμετακομιστικό κέντρο των Βαλκανίων και της Μαύρης Θάλασσας με την ανάπτυξη της πολυτροπικότητας και την υλοποίηση της παράκαμψης των στενών του Βοσπόρου».

Οι προτεραιότητες για τις μεταφορές περιλαμβάνουν:

  • Την κατά προτεραιότητα πλήρη ένταξη της Περιφέρειας στα εθνικά και διεθνή δίκτυα επιβατικών και εμπορευματικών μεταφορών με την ολοκλήρωση των καθέτων αξόνων της Εγνατίας Οδού και την επέκτασή τους έως το θαλάσσιο μέτωπο, την υλοποίηση του αυτοκινητόδρομου Καβάλα – Δράμα – Σέρρες Ε61(τμήματα Καβάλα-Δράμα και Δράμα-όρια νομού Σερρών), την αναβάθμιση του σιδηροδρόμου (με έμφαση στην ηλεκτροκίνηση), την αύξηση της δυναμικότητας στα λιμάνια και άλλους μικρότερους αλλά σημαντικούς λιμένες της Περιφέρειας και ενίσχυση των διασυνδέσεων της Εγνατίας με τα λιμάνια και τα αεροδρόμια καθώς και του σιδηροδρόμου με τους χώρους οικονομικού ενδιαφέροντος (λιμάνια, ΒΙΠΕ-ΒΙΟΠΑ). Κύριος στόχος είναι η σύνδεση του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης με το λιμάνι του Μπουργκάς για την παράκαμψη των στενών του Βοσπόρου.
  • Την προώθηση απευθείας αεροπορικών συνδέσεων από χώρες ιδιαίτερου τουριστικού ενδιαφέροντος και την αναβάθμιση – βελτίωση των αεροπορικών υποδομών.
  • Την προώθηση των εμπορευματικών μεταφορών με τη δημιουργία κέντρων συνδυασμένων μεταφορών στα λιμάνια της Περιφέρειας και τη δημιουργία κέντρων εφοδιαστικής (logistics) σε κατάλληλα επιλεγμένες τοποθεσίες.
  • Τη βελτίωση της προσβασιμότητας και ασφάλειας τόσο σε ενδοπεριφερειακό όσο και σε διαπεριφερειακό επίπεδο αλλά και με τη γείτονα Βουλγαρία – και ως συνέπεια και την προσβασιμότητα από άλλες χώρες της Μαύρης Θάλασσας όπως η Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία, κλπ που είναι εφικτό να έχουν οδική σύνδεση με την Περιφέρεια, μέσω της ολοκλήρωσης των καθέτων αξόνων της Εγνατίας, την κατασκευή του οδικού άξονα Καβάλα – Δράμα – Σέρρες Ε61 (τμήματα Καβάλα-Δράμα και Δράμα-όρια νομού Σερρών), τη βελτίωση του ορεινού περιφερειακού οδικού δικτύου και τη βελτίωση – αναβάθμιση των συνοριακών σταθμών. Η οδική προσβασιμότητα από τις χώρες αυτές είναι σημαντική εκτός των άλλων και για την ανάπτυξη του τουρισμού.
  • Τη βελτίωση της προσβασιμότητας από τη γείτονα Τουρκία μέσω της αναβάθμισης των συνοριακών σταθμών και της δημιουργίας υπερσύγχρονου μεθοριακού σταθμού στους Κήπους Έβρου – με Σύμπραξη Ιδιωτικού και Δημόσιου Τομέα (Σ.Δ.Ι.Τ.) – για τη διευκόλυνση τόσο των τουριστικών ροών όσο και της εμπορευματικής κίνησης.

Σύμφωνα με τα παραπάνω και την ανάλυση – αξιολόγηση που προηγήθηκε, στα κυριότερα έργα προτεραιότητας στον τομέα των μεταφορών περιλαμβάνονται τα παρακάτω:

Οδικό δίκτυο

  • Ολοκλήρωση Κάθετου Άξονα Εγνατίας Οδού, Τμήμα Αρδάνιο-Μάνδρα -Ψαθάδες.
  • Κατασκευή νέας οδικής Γέφυρας και Μεθοριακού Σταθμού στο Τελωνείο των Κήπων.
  • Κατασκευή του (Ε61) Καβάλα-Δράμα-Σέρρες (τμήματα Καβάλα-Δράμα και Δράμα-όρια νομού Σερρών).
  • Ολοκλήρωση Κάθετου Άξονα Εγνατίας Οδού Κομοτηνή-Νυμφαία (Νότιο Τμήμα, Σύνδεση με Άξονα Εγνατίας Οδού)
  • Αναβάθμιση μεθοριακού σταθμού Νυμφαίας.
  • Βελτιώσεις Οδικού Άξονα Δράμας-Εξοχής (τμήμα Δράμα-Κ.Νευροκόπι, Εθνική Οδός Νο 57).
  • Κατασκευή Κάθετου Άξονα Εγνατίας Οδού Ξάνθη-Εχίνος-Ελληνοβουλγαρικά Σύνορα.
  • Βελτίωση προσπελασιμότητας αεροδρομίου Χρυσούπολης και λιμένα Κεραμωτής (αναβάθμιση οδικού δικτύου, αναβάθμιση κόμβου Πέρνης, παρακάμψεις οικισμών).
  • Ένταξη του Άξονα Δράμα-Εξοχή στο αναλυτικό Δίκτυο Διευρωπαϊκών Μεταφορών (ΔΕΔ-Μ).
  • Εξασφάλιση της σύνδεσης του Ε61 με την Εγνατία οδό με το κομμάτι Μπάφρα -Αμφίπολη.
  • Βελτίωση της Εθνικής Οδού Νο. 14 (Δράμα-Παρανέστι-Σταυρούπολη-Ξάνθη).
  • Κατασκευή περιφερειακής οδού Καβάλας.
  • Κατασκευή ανατολικής παράκαμψης Ξάνθης.
  • Κατασκευή περιφερειακής οδού Αλεξανδρούπολης

Σιδηροδρομικό Δίκτυο

  • Βελτίωση της χάραξης σε εντοπισμένα τμήματα και εγκατάσταση ηλεκτροκίνησης και σηματοδότησης στην σιδηροδρομική γραμμή Αλεξανδρούπολη-Ορμένιο.
  • Νέα γραμμή σύνδεσης του σιδηροδρομικού δικτύου με τον Εμπορικό λιμένα Καβάλας (Τοξότες -Ν. Καρβάλη-«ΦΙΛΙΠΠΟΣ Β΄»).
  • Βελτίωση σε εντοπισμένα τμήματα της σιδηροδρομικής γραμμής Στρυμόνας- Αλεξανδρούπολη και πλήρης ηλεκτροκίνηση με σηματοδότηση της υφιστάμενης σιδηροδρομικής γραμμής.
  • Κατασκευή νέας σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκη-Αμφίπολη/Νέα Ζίχνη-Καβάλα (Ν. Καρβάλη).
  • Συνδέσεις σιδηροδρομικού δικτύου με τις ΒΙΠΕ και τα ΒΙΟΠΑ.
  • Παρακάμψεις των αστικών κέντρων όπου παρατηρούνται προβλήματα ασφάλειας.
  • Αναβάθμιση μεθοριακού σταθμού σιδηροδρομικού σταθμού Πυθίου (ως επιβατικού και εμπορευματικού καθώς αποτελεί τη μοναδική σιδηροδρομική σύνδεση Ανατολής και Δύσης).
  • Συνδέσεις σιδηροδρομικού δικτύου με αεροδρόμια.

Λιμάνια

  • Επανένταξη του Λιμένα της Αλεξανδρούπολης στο αναλυτικό Δίκτυο Διευρωπαϊκών Μεταφορών (ΔΕΔ-Μ)
  • Κατασκευή εγκαταστάσεων πολυχρηστικού σταθμού και λοιπών υποδομών στο Λιμένα Αλεξανδρούπολης.
  • Σύνδεση Εγνατίας Οδού με το Λιμάνι Αλεξανδρούπολης (Περιφερειακή Οδός Αλεξανδρούπολης -Ανατολικό Τμήμα).
  • Κατασκευή έργων νέου Λιμένα Καβάλας (ολοκλήρωση υποδομών στο λιμένα ΦΙΛΙΠΠΟΣ Β’).
  • Αναβάθμιση – ανάπλαση αστικού λιμένα Καβάλας (ολοκλήρωση έργων υποδομής, εξυπηρέτηση κρουαζιέρας, μαρίνων σκαφών αναψυχής).

Το λιμενικό σύστημα της Καβάλας (αστικός λιμένας Καβάλας, εμπορικός λιμένας Φίλιππος Β’, λιμένας Κεραμωτής και λιμένας Ελευθερών) και το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης μπορούν να αναλάβουν και οι δύο το ρόλο του Λιμένα/ Πύλη Διεθνούς Εμβέλειας όπως περιγράφεται στη συνέχεια: διεθνές διαμετακομιστικό – εμπορευματικό κέντρο, κέντρο συνδυασμένων μεταφορών και διεθνής πύλη για τον τουρισμό, με λειτουργίες εμπορευματικού και επιβατικού λιμένα, αλιευτικού καταφύγιου, μαρίνας σκαφών αναψυχής, κρουαζιέρας και έδρας ναυταθλητικών δραστηριοτήτων. Οι δύο λιμένες μπορούν να λειτουργήσουν με συνέργεια και συμπληρωματικότητα δημιουργώντας διάδρομο πολυτροπικών μεταφορών για τη σύνδεση των λιμένων του βορειοανατολικού Αιγαίου με τους λιμένες της Μαύρης θάλασσας και τον Δούναβη, προσφέροντας έτσι μια εναλλακτική διαδρομή προς τα στενά του Βοσπόρου, όπου παρατηρείται κυκλοφοριακή συμφόρηση.

Συμπληρωματικά των προαναφερόμενων:

  • Χρειάζεται να διερευνηθεί η δυνατότητα διασυνοριακής εισόδου (τελωνείο) στη Νήσο Σαμοθράκης προκειμένου να καταστεί δυνατή η θαλάσσια σύνδεση με τα νησιά του βορείου και ανατολικού Αιγαίου και τα παράλια της Τουρκίας.
  • Να γίνει αποκατάσταση – αναβάθμιση του λοιπού οδικού δικτύου όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο.
  • Δράσεις για βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας.
  • Να ενισχυθούν οι υποδομές προσβασιμότητας σε απομονωμένες περιοχές καθώς και η βελτίωση και επέκταση του αγροτικού και δασικού δικτύου δρόμων.
  • Διερεύνηση της σκοπιμότητας προαστιακής σιδηροδρομικής σύνδεσης των πόλεων της ΠΑΜ-Θ
  • Κρίνεται σκόπιμο ο τομέας των μεταφορών στην Περιφέρεια να συμπληρωθεί με δίκτυο μεταφορών με υδροπλάνα, για την σύνδεση κυρίως των νησιών του βορείου και ανατολικού Αιγαίου, με τα λιμάνια Καβάλας, Αλεξανδρούπολης και Θάσου.
  • Είναι απαραίτητο να γίνουν επενδύσεις εκσυγχρονισμού των αλιευτικών λιμένων της περιοχής, κυρίως με εξοπλισμό που θα βοηθήσει στην ανάπτυξη του αλιευτικού επαγγέλματος. Παράλληλα, μπορεί να αξιοποιηθεί η υφιστάμενη υποδομή των λιμένων και των αλιευτικών καταφυγίων της περιοχής, με τις απαραίτητες παρεμβάσεις εκσυγχρονισμού, για την περαιτέρω ανάπτυξη του τουρισμού με σκάφη (μαρίνες).
  • Προτείνεται σε θαλάσσιες περιοχές με χαρακτηριστικά φυσικών λιμένων να δημιουργηθούν εγκαταστάσεις (πλωτές ή χερσαίες) ελλιμενισμού τουριστικών σκαφών με στόχο την προσέλκυση τουριστών.
  • Αλλαγή της χωροθέτησης του Αλιευτικού Καταφυγίου Ιμέρου αφού η σημερινή του θέση δεν είναι λειτουργική
  • Βελτίωση του λιμανιού της σκάλας Ποταμιάς ως αλιευτικού καταφυγίου και ανάγκη κατασκευής αλιευτικού καταφυγίου στην Ν. Καρβάλη Καβάλας.
  • Ελικοδρόμιο στη Σαμοθράκη
  • Να διερευνηθεί η δυνατότητα κατασκευής σύγχρονου ελικοδρομίου στο Βόρειο Έβρο.
  • Κρίνεται σκόπιμη η αξιοποίηση της δυνατότητας ανάπτυξης εμπορευματικών αερομεταφορών CARGO των δύο αερολιμένων Αλεξανδρούπολης και Καβάλας για μεταφορά π.χ. ευαίσθητων προϊόντων (ιχθυηρά, φρούτα).
  • Δυνατότητα ανάπτυξης και χωροθέτησης υποδομών logistics στα λιμάνια και τους κάθετους άξονες

9.5.        Ενέργεια

Ο στρατηγικός στόχος για την ενέργεια είναι «η ανάδειξη της Περιφέρειας ως ενεργειακού κόμβου της χώρας».

Οι προτεραιότητες για την ενέργεια περιλαμβάνουν:

  • Την προσέλκυση επενδύσεων στην παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ (αιολικά, ΦΒ, βιομάζα) και από Φυσικό Αέριο με στόχο την αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος από καθαρές πηγές ενέργειας. Οι επενδύσεις αυτές θα πρέπει να γίνουν κατόπιν κεντρικού σχεδιασμού ώστε να είναι σε αρμονία με το περιβάλλον και με το δίκτυο μεταφοράς ενέργειας.
  • Αύξηση της συμμετοχής των τοπικών επιχειρήσεων στην κατασκευή και συντήρηση των υποδομών ενέργειας.
  • Παροχή φθηνής ενέργειας για την ανάπτυξη των παραγωγικών δραστηριοτήτων. Η αξιοποίηση της Γεωθερμίας και του Φυσικού Αερίου είναι κρίσιμοι κρίκοι προς την κατεύθυνση αυτή.
  • Ανάδειξη της γεωθερμίας σε άξονα αιχμής, αφού η Περιφέρεια είναι η πλουσιότερη σε επίπεδο χώρας με διαπιστωμένα γεωθερμικά πεδια στο Αρίστεινο, στην Κεσσάνη και στο Νέστο ενώ ήδη έχει ανατεθεί έρευνα για το Δέλτα του Έβρου και τη Σαμοθράκη. Η εξαίρεση της γεωθερμίας από τις αγκυλώσεις του Μεταλλευτικού κώδικα θα συντελέσει τα μέγιστα στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.
  • Επέκταση των δικτύων παροχής ΦΑ – εκτός των 35 περίπου μεγάλων επιχειρήσεων μαζικής κατανάλωσης – και σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Περιφέρειας που βρίσκονται κατά μήκος ένθεν και ένθεν του αγωγού διέλευσης: δηλαδή της Κομοτηνής, της Ξάνθης, της Καβάλας, της Δράμας, της Αλεξανδρούπολης και της Ορεστιάδας, σε πρώτη φάση, και μακροπρόθεσμα σε όλες τις οικιστικές, παραγωγικές και τουριστικές περιοχές. Επίσης την αξιοποίηση του φυσικού αερίου για την ανάπτυξη μεγάλων θερμοκηπιακών μονάδων.
  • Τη χρήση συμπιεσμένου και υγροποιημένου φυσικού αερίου για τροφοδοσία μεμονωμένων καταναλωτών ή/και απομακρυσμένων τοπικών δικτύων διανομής
  • Την εφαρμογή της τηλεθέρμανσης για αστική χρήση.
  • Τη χρήση της βιομάζας για παραγωγή ενέργειας (με αυστηρές όμως προδιαγραφές για αέριους ρύπους).

9.6.        Περιβαλλοντικές Υποδομές

Ο στρατηγικός στόχος για τις περιβαλλοντικές υποδομές είναι «η βιώσιμη διαχείριση του περιβάλλοντος και η μείωση του ανθρώπινου αποτυπώματος σε όλα τα επίπεδα με απώτερο στόχο ένα καθαρότερο και ομορφότερο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον».

Οι προτεραιότητες για τις περιβαλλοντικές υποδομές περιλαμβάνουν:

  • Τη βελτίωση της χημικής και οικολογικής κατάστασης των επιφανειακών υδατικών σωμάτων της Περιφέρειας μέσα από την ανάπτυξη συστημάτων διαχείρισης και επαναχρησιμοποίησης λυμάτων στους οικισμούς, στις βιομηχανικές και κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις (συμπεριλαμβανομένης της διασυνοριακής συνεργασίας στον τομέα της διαχείρισης λυμάτων) και την εφαρμογή των μέτρων των Σχεδίων Διαχείρισης των δύο Υδατικών Διαμερισμάτων στα οποία ανήκει η Περιφέρεια.
  • Τη βελτίωση του συστήματος διαχείρισης απορριμμάτων με καλύτερη αξιοποίηση των διαφόρων ροών (ανακύκλωση, κομποστοποίηση, παραγωγή ενέργειας, κ.ο.κ) και ελαχιστοποίηση των κινδύνων από επικίνδυνα και μολυσματικά απόβλητα και την προώθηση συμπράξεων δημοσίου και ιδιωτικού τομέα για την υλοποίηση δράσεων και έργων διαχείρισης αποβλήτων.

9.7.        Κοινωνική Πρόνοια – Μέριμνα

Ο στρατηγικός στόχος για την κοινωνική πρόνοια και μέριμνα είναι «η δημιουργία ενός πλέγματος ασφαλείας που να στηρίζει τις ασθενέστερες κοινωνικές ομάδες αποτελεσματικά και να προάγει την αλληλεγγύη στην κοινωνία έτσι ώστε να εξαλειφθούν οι γκρίζες ζώνες της φτώχειας, ανεργίας, ανέχειας και πείνας».

Οι προτεραιότητες για την κοινωνική πρόνοια και μέριμνα περιλαμβάνουν:

  • Ανάπτυξη νέων και αναβάθμιση των υφισταμένων δομών και υποδομών Κοινωνικής Φροντίδας με στόχο την καλύτερη χωρική κάλυψη αλλά και την κάλυψη όλων των κοινωνικών ομάδων που χρήζουν προστασίας (παιδιά, ηλικιωμένοι, μετανάστες, ευπαθείς ομάδες, κ.ο.κ.), κεντρικός συντονισμός και απάλειψη των επικαλύψεων.
  • Διεύρυνση των παρεχόμενων υπηρεσιών κυρίως σε απομακρυσμένες περιοχές ή/και περιοχές συγκέντρωσης κοινωνικο-οικονομικών προβλημάτων (π.χ. φτώχεια, συγκεντρώσεις ευπαθών ομάδων, κ.ο.κ.)
  • Παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της διάκρισης, ενίσχυση του εθελοντισμού και προώθηση της κοινωνικής ευθύνης στον επιχειρηματικό τομέα.
  • Ανάπτυξη της Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας τόσο για τη βελτίωση της πρόσβασης στην απασχόληση κοινωνικών ομάδων που απειλούνται με αποκλεισμό, όσο και για την παροχή ειδικών υπηρεσιών.

9.8.        Υγεία

Ο στρατηγικός στόχος για την υγεία είναι «η παροχή υψηλού επιπέδου υπηρεσιών υγείας προς όλους τους πολίτες, ώστε να βελτιωθούν οι δείκτες υγείας του πληθυσμού της Περιφέρειας στο σύνολό της αλλά και όπου εντοπίζονται θύλακες φτώχειας, ή ευπαθείς και ευάλωτες ομάδες».

Οι προτεραιότητες για την υγεία περιλαμβάνουν:

  • Δράσεις στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (υποδομές, εξοπλισμός, ανθρώπινο δυναμικό) για μετατόπιση του βάρους από την θεραπεία στην πρόληψη ώστε να υλοποιηθούν οικονομίες κλίμακας στο σύστημα υγείας και για καλύτερη κάλυψη του πληθυσμού (χωρική και όσον αφορά τις ευάλωτες ομάδες).
  • Αναβάθμιση των υποδομών, του εξοπλισμού και του ανθρώπινου δυναμικού δευτεροβάθμιας φροντίδας για βελτίωση του επιπέδου παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας, για περιορισμό του λειτουργικού κόστους και για βελτίωση της αποτελεσματικότητας ανθρωπίνων πόρων και συστημάτων. Σημαντική προτεραιότητα αποτελεί το Νοσοκομείο Κομοτηνής.
  • Συντονισμός στην παροχή υπηρεσιών υγείας μεταξύ πρωτοβάθμιας και νοσοκομειακής φροντίδας υγείας.
  • Εφαρμογή καινοτομικών υπηρεσιών υγείας.

9.9.        Πολιτισμός – Αθλητισμός

Ο στρατηγικός στόχος για τον πολιτισμό και τον αθλητισμό είναι «η αξιοποίηση και προώθησή τους ως μέσα τουριστικής ανάπτυξης της Περιφέρειας, ως μέσα διατήρησης της πολιτιστικής της ταυτότητας, και ως μέσα προώθησης της κοινωνικής αλληλεγγύης και του σεβασμού στη διαφορετικότητα».

Οι προτεραιότητες για τον πολιτισμό και τον αθλητισμό περιλαμβάνουν:

  • Την ανάδειξη και προβολή της πολιτιστικής ταυτότητας της Περιφέρειας, της ιστορίας της, της πολυπολιτισμικότητάς της και της σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας ως βασικό στοιχείο έλξης τουριστικού ενδιαφέροντος.
  • Την ανάπτυξη ολοκληρωμένων τουριστικών προϊόντων (στη βάση μιας χωρικής ενότητας ) και εξειδικευμένων τουριστικών προϊόντων (ως προς το θέμα π.χ. θρησκευτικού, πολιτιστικού-ιστορικού, γαστρονομικού, κλπ τουρισμού ή ως προς τον ομάδα στόχο π.χ. τρίτης ηλικίας, σχολείων, ΑΜΕΑ, κλπ) πάνω στον άξονα τουρισμός-πολιτισμός, και την ένταξη σε διεθνή πολιτιστικά/τουριστικά δίκτυα.
  • Την αύξηση της επισκεψιμότητας των σημαντικών πολιτιστικών πόρων της περιφέρειας με τη βελτίωση της οδικής προσβασιμότητας (και δη της διασύνδεσης με την Εγνατία Οδό και τους κάθετους άξονές της), και την αναβάθμιση της συνολικής εμπειρίας της επίσκεψης (κατάσταση διατήρησης πολιτιστικών πόρων, στάθμευση, βασικές εξυπηρετήσεις, ασφάλεια οδεύσεων και προσβασιμότητα από ΑΜΕΑ, ξενάγηση, φύλαξη, ώρες λειτουργίας, κ.ο.κ) μέσα από το σχεδιασμό και την υλοποίηση Ολοκληρωμένης Χωρικής Επένδυσης (ΟΧΕ), με άξονα ανάπτυξης την αρχαία Εγνατία Οδό..
  • Τη βελτίωση των υποδομών για νέες δραστηριότητες με πιστοποιημένες υπηρεσίες
  • Την ανάπτυξη του ήπιου τουρισμού με προστασία και αειφορική διαχείριση του περιβάλλοντος με παράλληλη παροχή πιστοποιημένων φιλοπεριβαλλοντικών υπηρεσιών και προϊόντων
  • Την προώθηση του αθλητισμού ως βασικό στοιχείο έλξης τουριστικού ενδιαφέροντος μέσα από τη θεσμοθέτηση περιφερειακών και διαδημοτικών αθλητικών δράσεων για το ευρύ κοινό ή για ειδικές ομάδες πληθυσμού.
  • Την ενθάρρυνση της πολιτιστικής δημιουργίας και της αθλητικής δραστηριότητας ως μέσα προώθησης της κοινωνικής αλληλεγγύης και του σεβασμού στη διαφορετικότητα (δηλ. ενθάρρυνση της συμμετοχής/δημιουργίας από ομάδες που απειλούνται από αποκλεισμό).
  • Τον εν γένει μετασχηματισμό της Περιφέρειας σε «τουριστικό προορισμό αριστείας».

9.10.   Παιδεία – Δια-βίου Μάθηση

Ο στρατηγικός στόχος για την παιδεία και τη δια-βίου μάθηση είναι «η βελτίωση τόσο της συμμετοχής των πολιτών στο σύστημα εκπαίδευσης και κατάρτισης όσο και της συνάφειας της γνώσης και των δεξιοτήτων που προάγονται από το σύστημα εκπαίδευσης και δια-βίου μάθησης με τις ανάγκες του παραγωγικού συστήματος ώστε και να τροφοδοτείται το παραγωγικό σύστημα με τους κατάλληλους ανθρώπινους πόρους αλλά και να διασφαλίζεται η κοινωνική εξέλιξη των πολιτών».

Οι προτεραιότητες για την παιδεία και δια-βίου μάθηση περιλαμβάνουν:

  • Καταπολέμηση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου σε όλα τα επίπεδα και κυρίως στο Γυμνάσιο.
  • Αναβάθμιση της Τεχνικο–Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Αρχικής Επαγγελματικής Κατάρτισης και διασύνδεση με την αγορά εργασίας
  • Ενδυνάμωση των δεσμών των Πανεπιστημίων, ΤΕΙ και ερευνητικών ιδρυμάτων με την αγορά εργασίας και τις ανάγκες του παραγωγικού συστήματος αλλά και με τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας ευρύτερα.
  • Δημιουργία κοινής δομής μεταξύ ΔΠΘ και ΤΕΙ ΑΜΘ με τη μορφή Ανοιχτού Τεχνολογικού Πανεπιστημίου
  • Αναβάθμιση του συστήματος διά βίου μάθησης με άμεση σύνδεση με τις ανάγκες της αγοράς και αύξηση της συμμετοχής σε αυτήν.
  • Επίσης προτείνεται να διερευνηθεί η σκοπιμότητα δημιουργίας: α) Ψηφιακού Ανοικτού Πανεπιστημίου, β) Πολυθεματικού Ενεργειακού Εκπαιδευτικού Πάρκου και γ) σχολής Λατόμων στο Νομό Δράμας.

9.11.   Πολιτική Προστασία – Περιβαλλοντική Ποιότητα

Ο στρατηγικός στόχος για την πολιτική προστασία και την περιβαλλοντική ποιότητα είναι «η διασφάλιση της ζωής, της υγείας και της περιουσίας των πολιτών, η προστασία των ζωτικών υποδομών και συστημάτων του κράτους και η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος από καταστροφές».

Οι προτεραιότητες για την πολιτική προστασία και την περιβαλλοντική ποιότητα περιλαμβάνουν:

  • Την κατάρτιση κοινών ή κοινά συντονισμένων με τη Βουλγαρική πλευρά σχεδίων πρόληψης πλημμυρών, σε επίπεδο λεκάνης απορροής. Αύξηση των εκτάσεων εκτόνωσης.
  • Τη δημιουργία ή ενίσχυση Περιφερειακού μηχανισμού πρόληψης- αντιμετώπισης φυσικών και ανθρωπογενών κινδύνων και βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δομών και συστημάτων πρόληψης και αντιμετώπισης κινδύνου με σχέδια συντονισμένης δράσης σε τοπικό και διασυνοριακό επίπεδο. Εγκατάσταση συστημάτων παρακολούθησης, έγκαιρης προειδοποίησης και αποτίμησης επιπτώσεων με χρήση νέων τεχνολογιών και αξιοποίηση του ερευνητικού δυναμικού.
  • Την κινητοποίηση των πολιτών μέσω της επιμόρφωσης τους και προώθησης του εθελοντισμού στην πολιτική προστασία.
  • Τη βελτίωση της ατμοσφαιρικής ποιότητας και εν γένει της ποιότητας περιβάλλοντος – κυρίως στις αστικές περιοχές και στις περιοχές συγκέντρωσης παραγωγικών δραστηριοτήτων – μέσα από την προώθηση της ενεργειακής εξοικονόμησης και τη μείωση εκπομπών στην παραγωγή, τις βιώσιμες αστικές μετακινήσεις, την ενεργειακή εξοικονόμηση στον κτιριακό τομέα και την αύξηση του πρασίνου και των ελεύθερων χώρων.
  • Την εκτίμηση και αξιολόγηση των επιπτώσεων και πρόληψη κινδύνου ατυχημάτων μεγάλης κλίμακας με την εκπόνηση ΣΑΤΑΜΕ για τις εγκαταστάσεις SEVEZO.

9.12.   Οικονομία

Ο στρατηγικός στόχος για την οικονομία είναι «η διασφάλιση μιας δυναμικής ενδογενούς ανάπτυξης με την αξιοποίηση εγχώριων πρώτων υλών και των συγκριτικών πλεονεκτημάτων των κλάδων εξειδίκευσης και των δυναμικών (αναδυόμενων) προϊόντων της Περιφέρειας, και με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων την ολοκλήρωση της αλυσίδας αξίας και την ενίσχυση της εξωστρέφειας».

Οι προτεραιότητες για την οικονομία περιλαμβάνουν:

  • Στον αγροτικό τομέα (και κατά προτεραιότητα στα προϊόντα που αναδείχθηκαν από τη στρατηγική έξυπνης εξειδίκευσης):
    • Διαρθρωτικές παρεμβάσεις όπως αναδιάρθρωση καλλιεργειών (βασιζόμενη στη φέρουσα ικανότητα και στον εδαφολογικό χάρτη της Περιφέρειας), περιορισμός του πολυτεμαχισμού των εκμεταλλεύσεων, στροφή σε προϊόντα υψηλής αξίας, χρήση γεωθερμίας για την προώθηση εντατικών εκμεταλλεύσεων, οργάνωση της αλυσίδας εμπορίας, ένταξη της έρευνας για νέες καλλιέργειες, της καινοτομίας και των νέων τεχνικών καλλιέργειας κ.α.
    • Οργάνωση σχεδίου και πολιτικής διαχείρισης αγροτικής γης και κτηνοτροφίας, με συνακόλουθη οργάνωση του χωροταξικού σχεδιασμού ζωνών γεωργίας και κτηνοτροφίας, σύμφωνα με τις ιδιαίτερες παραγωγικές δυνατότητες κάθε περιοχής. Επισημαίνεται η αναγκαιότητα διασφάλισης της αγροτικής γης υψηλής παραγωγικότητας με σκοπό την κάλυψη των διατροφικών αναγκών με την εφαρμογή βιώσιμων πρακτικών διαχείρισης και κατάλληλων αγροπεριβαλλοντικών μέτρων όπου εντοπιστούν ενδείξεις υποβάθμισης αυτών,
    • Ενθάρρυνση εξωστρέφειας και προϊόντων υψηλής εξαγωγιμότητας ή όπου η αυτάρκεια στην Ελλάδα δεν είναι ικανοποιητική (π.χ. ζωική παραγωγή), προϊόντων ΠΟΠ και προϊόντων όπου υπάρχει ικανοποιητική καθετοποίηση με τη μεταποίηση.
    • Μείωση του κόστους παραγωγής και βελτίωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών (π.χ. βελτίωση εγχώριου γενετικού υλικού, αξιοποίηση υπολειμμάτων κ.α.) και την ορθολογική χρήση των πόρων (π.χ. φυτά προσαρμοσμένα σε ξηροθερμικό περιβάλλον, τεχνολογίες προγραμματισμού αρδεύσεων κ.α.)
    • Προώθηση της νεανικής επιχειρηματικότητας μέσω νέων επιχειρηματικών μοντέλων (π.χ. συμβολαιακής γεωργίας), χρηματοπιστωτική και συμβουλευτική στήριξη νέων αγροτών, και υποδομές εκπαίδευσης/ενημέρωσης/τεχνικής υποστήριξης (π.χ. σύστημα γεωργικών προειδοποιήσεων, σύστημα παροχής εξειδικευμένων συμβουλών, extension services ΑΕΙ, κ.α.)
    • Ενθάρρυνση και υποστήριξη της ίδρυσης Ομάδων Παραγωγών ή Συνεταιριστικών Επιχειρήσεων, καθώς και δημιουργία συνεργειών μεταξύ παραγωγών ή ομάδων παραγωγών όμοιων ή ομοειδών προϊόντων μεταξύ τους καθώς και με άλλους τομείς της οικονομίας (μεταποίηση, τουρισμός κλπ).
    • Προστασία από αθέμιτο ανταγωνισμό (π.χ. περιορισμός «ελληνοποιήσεων», παράνομων εισαγωγών φυτοφαρμάκων, κ.α.), ιχνηλάτηση αγροτικών προϊόντων (ειδικά των βιολογικών), τυποποίηση και πιστοποίηση.
    • Βελτίωση των δεξιοτήτων των αγροτών (βλέπε και παραπάνω «παιδεία, δια-βίου μάθηση»)
    • Αξιοποίηση της γεωθερμίας για την ανάπτυξη θερμοκηπιακών καλλιεργειών.
    • Δημιουργία δημοπρατηρίων αγροτικών προϊόντων στην Περιφέρεια καθώς και δημιουργία ενός πολυθεματικού πάρκου προβολής – διακίνησης αγροτικών προϊόντων με την κατάλληλη χωροθέτησή του σε θέση άμεσης επικοινωνίας με την Εγνατία Οδό (π.χ. ΣΕΒΑΘ).
    • Μονάδες υδατοκαλλιέργειας στα εσωτερικά νερά, (όπως αναπτύσσεται για τα θαλάσσια ύδατα).
    • Κρίνεται σκόπιμο να δοθεί ως κατεύθυνση τα αλιευτικά προϊόντα των λιμνοθαλασσών της Περιφέρειας να αποκτήσουν ταυτότητα με απώτερο σκοπό να τους αποδοθεί αυξημένη προστιθέμενη αξία και αναγνωρισιμότητα από τους καταναλωτές. Για την αλιευτική εκμετάλλευση των λιμνοθαλασσών είναι απαραίτητη η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών που θα εξυπηρετούν καλύτερα τη λογική της παραδοσιακής αλιείας, χωρίς να απομακρύνονται από αυτή (πχ τοποθέτηση υδραυλικών συστημάτων για το άνοιγμα- κλείσιμο των πορτών). Παράλληλα απαιτούνται έργα υποδομών (πχ ενίσχυση αναχωμάτων κ.α.).
  • Στο δευτερογενή τομέα βασική επιδίωξη είναι η ενίσχυση υφιστάμενων και η αναβίωση κλειστών επιχειρήσεων που εμφανίζουν προοπτικές και η ανάσχεση της μεταφοράς επιχειρηματικών δραστηριοτήτων σε γειτονικές χώρες εξαιτίας δυσχερών συνθηκών. Επίσης, επιδιώκονται τα παρακάτω (και κατά προτεραιότητα στα προϊόντα που αναδείχθηκαν από τη στρατηγική έξυπνης εξειδίκευσης):
    • Ολοκλήρωση των αλυσίδων αξίας μέσω της καθετοποίησης (π.χ. αγροδιατροφικό σύμπλεγμα, μη-μεταλλικά υλικά, κ.α.), και μεγιστοποίηση της συνολικής τοπικής προστιθέμενης αξίας με την ανάπτυξη κλαδικών clusters και την ενδυνάμωση των μηχανισμών προώθησης και προβολής (π.χ. δομές ενημέρωσης/πληροφόρησης/διευκόλυνσης της διαδικασίας διεθνοποίησης).
    • Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας μέσα από τον εκσυγχρονισμό, την υιοθέτηση τεχνολογικής, οργανωτικής και προωθητικής καινοτομίας, και τη βελτίωση στη χρήση των παραγωγικών συντελεστών (π.χ. ενεργειακή εξοικονόμηση, χρήση υπολειμμάτων κ.α.).
    • Προώθηση νέων και καινοτομικών προϊόντων (π.χ. βιολειτουργικά τρόφιμα)
    • Αξιοποίηση των κοιτασμάτων ζεόλιθου κυρίως του βορείου Έβρου για την παραγωγή λιπασμάτων, φαρμάκων, βιομηχανικών σκευασμάτων, κ.λ.π.
    • Στήριξη των επιχειρήσεων με νέας γενιάς επιχειρηματικές υποδομές (π.χ. θερμοκοιτίδες επιχειρήσεων έντασης καινοτομίας, business acceleration centers, επιχειρηματικά πάρκα, ΕΠΕ (Επιχειρηματικό Πάρκο Εξυγίανσης), ΕΠΕΒΟ (Επιχειρηματικού Πάρκου Ενδιάμεσου Βαθμού Οργάνωσης) κ.α.), δομές μεταφοράς καινοτομίας, νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, επαρκείς μεταφορικές υποδομές και αναβαθμισμένες ΒΙΠΕ/ΒΙΟΠΑ.
    • Παρεμβάσεις ή θεσμικές ρυθμίσεις στον τομέα της ανάπτυξης και ειδικότερα της επιχειρηματικότητας (π.χ. πρόταση για θέσπιση ειδικών ρυθμίσεων για παραμεθόριες περιοχές με διασυνοριακές διαβάσεις που πλήττονται καίρια λόγω μετακινήσεων επιχειρήσεων και καταναλωτών στις γειτονικές χώρες).
  • Στον τριτογενή τομέα, βασική επιδίωξη είναι η αναβάθμιση και η ενίσχυση της θέσης του τουριστικού προϊόντος στην εγχώρια και κυρίως στη διεθνή αγορά με σκοπό να καταστεί η ΑΜΘ όχι μόνο «φυσική έξοδος προς το Αιγαίο» για τα Βαλκάνια, την κεντρική Ευρώπη και την Τουρκία αλλά και ένας «Τουριστικός Προορισμός Αριστείας». Η μεγάλη σημασία του τουρισμού στην ΠΑΜ-Θ διαφαίνεται στο επίπεδο του νέου χωρικού αλλά και του αναπτυξιακού σχεδιασμού (υπό αναθεώρηση ΠΠΧΣΑΑ, ΠΕΠ 2014-2020, Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης, ΟΧΕ Τουρισμού – Πολιτισμού καθώς και το εξειδικευμένο Στρατηγικό και Επιχειρησιακό Σχέδιο Τουριστικής Ανάπτυξης) με κυριότερες προτεραιότητες:
    • Τη δημιουργία τουρισμού 12μηνης βάσης σε όλες τις εναλλακτικές του μορφές αλλά και με σταθερή υποστήριξη του μαζικού θερινού τουρισμού.
    • Την αξιοποίηση των πόρων της Περιφέρειας που είναι α) η φύση και κυρίως τα Εθνικά Πάρκα, β) ο πολιτισμός που αποτελεί ισχυρό δομικό συστατικό της ταυτότητας της, και γ) τόποι ειδικού ενδιαφέροντος (οι παραλίες, τα νησιά Θάσος και Σαμοθράκη, τα αστικά κέντρα, και οι παραδοσιακοί οικισμοί).
    • Το σχεδιασμό τουριστικών προορισμών ειδικών ενδιαφερόντων (πολιτιστικός, οικολογικός, συνεδριακός, ευεξίας, γαστρονομικός, οινικός, τουρισμός περιπέτειας, κλπ.) που θα επεκτείνει την τουριστική περίοδο, θα αναπτύξει τουριστικά και άλλες περιοχές πλην των ήδη κορεσμένων, και θα αυξήσει τις διανυκτερεύσεις μέσα από την προσέλκυση νέων αφίξεων.
    • Το σχεδιασμό ολοκληρωμένων τουριστικών προορισμών που θα αυξήσει τη μέση διάρκεια παραμονής, και την ποιοτική αναβάθμιση των τουριστικών εγκαταστάσεων (κυρίως καταλυμάτων) που θα προσελκύσει πιο ευκατάσταστους τουρίστες με αποτέλεσμα την αύξηση της μέσης τουριστικής δαπάνης. Για το σχεδιασμό των ολοκληρωμένων προορισμών είναι αναγκαίος ο συνδυασμός διαφορετικών τουριστικών πόρων-προορισμών και η διαμόρφωση ταυτότητας της περιφέρειας ως «δικτύου – ψηφιδωτού που περιέχει αξιόλογους και μοναδικούς προορισμούς». Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, κομβικό ρόλο θα παίξει η υλοποίηση Ολοκληρωμένων Χωρικών Επενδύσεων (ΟΧΕ) όπως π.χ. κατά μήκος της Εγνατίας Οδού, οι οποίες θα αξιοποιούν αργούντες πολιτιστικούς/τουριστικούς πόρους, θα βελτιώνουν την προσβασιμότητα μεταξύ των σημείων ενδιαφέροντος, θα ορίζουν/σημαίνουν «διαδρομές», θα δημιουργούν υποδομές πληροφόρησης-καθοδήγησης αλλά και υποδομές συνολικής διαχείρισης της ΟΧΕ, και θα περιλαμβάνουν δράσεις προβολής, branding και δικτύωσης, τοπικά και κλαδικά ενίσχυσης επιχειρήσεων, δράσεις ΤΠΕ, και δράσεις εκπαίδευσης και προσανατολισμού των ανθρώπινων πόρων.
    • Τη δημιουργία εμβληματικών πόλων έλξης και διεθνούς τουριστικής ταυτότητας. (Δημόκριτος, Καβείρια, Μάχη Φιλίππων κ.λ.π.)
    • Την αναβάθμιση της ποιότητας της τουριστικής προσφοράς (κυρίως των καταλυμάτων και άλλων τουριστικών υποδομών, τις επαγγελματικές δεξιότητες και την επιχειρηματική κουλτούρα), και την ορθή διαχείριση της ζήτησης.
    • Τη δημιουργία εργαλείων ΤΠΕ (π.χ. εφαρμογές για κινητά τηλέφωνα, ιστοσελίδες, info-kiosks, κ.α.) σε πολλές γλώσσες για την προώθηση του τουριστικού προϊόντος και την παροχή τουριστικών υπηρεσιών.
    • Τη διευκόλυνση της επισκεψιμότητας από το εξωτερικό με την ενίσχυση των οδικών επιβατικών μεταφορών προς βορρά και των αεροπορικών (π.χ. πτήσεις charter), την ταχεία έκδοση βίζας, κ.α.

9.13.    Έρευνα – Καινοτομία

Ο στρατηγικός στόχος για την έρευνα-καινοτομία είναι «η δημιουργία ερευνητικής δραστηριότητας που θα υποστηρίζει την παραγωγική δομή της Περιφέρειας και τη δημιουργία ανταγωνιστικών επιχειρήσεων».

Οι προτεραιότητες για την έρευνα-καινοτομία περιλαμβάνουν:

  • Την ενίσχυση εφαρμοσμένης έρευνας από ΑΕΙ, ΤΕΙ και ερευνητικά ινστιτούτα σε πεδία που είναι αξιοποιήσιμα για τις ανάγκες του Περιφερειακού παραγωγικού συστήματος, την ενίσχυση της εφαρμοσμένης έρευνας από επιχειρήσεις, και τη συνεργασία μεταξύ ακαδημαϊκών/ερευνητικών φορέων και επιχειρήσεων για τη διεξαγωγή κοινής εφαρμοσμένης έρευνας.
  • Τη δυνατότητα συνέργειας μεταξύ ΔΠΘ και ΤΕΙ ΑΜΘ προς την κατεύθυνση μελέτης, σχεδιασμού και ανάπτυξης Τεχνολογικών Πάρκων με συμπληρωματικό χαρακτήρα σε περιοχές όπως ανενεργές ΒΙΠΕ ή περιοχές με κτίρια που δεν χρησιμοποιούνται ή έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα ή/και προστατευμένα π.χ. περιοχή παλαιών καπναποθηκών Ξάνθης, λιμάνι Καβάλας, περιοχή παλαιών καπναποθηκών Καβάλας, συγκρότημα Καπνολογικού Ινστιτούτου Δράμας, κ.ά.
  • Τη διάχυση της υφιστάμενης γνώσης και καινοτομίας μέσα από έναν ενιαίο μηχανισμό μεταφοράς τεχνολογίας από τα ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα της Περιφέρειας στις επιχειρήσεις και την ενθάρρυνση της ενσωμάτωσης καινοτομιών στο παραγωγικό σύστημα.
  • Την αναβάθμιση των προσόντων των ερευνητικού δυναμικού τόσο στα ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα όσο και στις επιχειρήσεις (βλέπε και παραπάνω «παιδεία, δια-βίου μάθηση»), μέσα από κατάλληλα προγράμματα δια-βίου μάθησης και μέσα από δράσεις πρόληψης της «φυγής εγκεφάλων» (brain-drain).
  • Έξυπνη διαχείριση των υφιστάμενων ερευνητικών μονάδων της ΠΑΜ-Θ μέσω μιας δομής διαχείρισης και συντονισμού ερευνητικής δραστηριότητας στην ΠΑΜ-Θ, η οποία θα αποτελεί μια άυλη ψηφιακή δομή που θα εκτείνεται και στους 5 νομούς της ΠΑΜ-Θ και θα περιλαμβάνει:
    • Όλες τις υφιστάμενες ερευνητικές μονάδες (ερευνητικός ιστός ΠΑΜ-Θ).
    • Τους εξοπλισμούς που διαθέτουν και τις υπηρεσίες που δύνανται να παρέχουν (μητρώο ερευνητικού εξοπλισμού).
    • Τους ερευνητές που απασχολούνται, τα γνωστικά αντικείμενα και τα ερευνητικά ενδιαφέροντα αυτών (ερευνητικό δυναμικό).
    • Τον τρόπο φυσικής ή κατ’ εντολήν πρόσβασης στις υποδομές (παροχή υπηρεσιών έρευνας σε τρίτους).
  • Διασφάλιση των πνευματικών δικαιωμάτων και προώθηση της οικονομικής εκμετάλλευσης της έρευνας/καινοτομίας μέσα από τη δημιουργία τεχνοβλαστών (spin-offs).
  • Δράσεις στον τομέα των Δικτύων και Υποδομών Τηλεπικοινωνιών αλλά και των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ).
  • Επιπλέον προτείνεται να διερευνηθεί η σκοπιμότητα των ακολούθων δράσεων:
    • Η δημιουργία Ευρωπαϊκού Ομίλου Εδαφικής Συνεργασίας.
    • Η δημιουργία Κέντρου έρευνας Μαρμάρου, κέντρου Οινοποιίας καθώς και ινστιτούτων υποστηρικτικών της γεωργικής παραγωγής συμπεριλαμβανομένων των θερμοκηπίων.
    • Η δημιουργία ενός δικτύου μετρολογικών σταθμών σε όλη την περιφέρεια.
    • Η δημιουργία Διεθνούς Κέντρου Περιβαλλοντικής και Αθλητικής Εκπαίδευσης και Έρευνας στην Ελατιά Δράμας στα πλαίσια οικοτουριστικών δραστηριοτήτων.
    • Η δημιουργία α) Γραφείου Μεταφοράς Τεχνολογίας και β) Περιφερειακού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Επιχειρηματικότητας

9.14.   Απασχόληση

Ο στρατηγικός στόχος για την απασχόληση είναι «η αύξηση του οικονομικά ενεργού πληθυσμού της περιφέρειας και μακροπρόθεσμη επίτευξη συνθηκών σχεδόν πλήρους απασχόλησης ε ιδιαίτερη έμφαση στις ειδικές ομάδες πληθυσμού».

Οι προτεραιότητες για την απασχόληση περιλαμβάνουν:

  • Τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας μέσα από την επέκταση της παραγωγικής ικανότητας της Περιφερειακής οικονομίας. (βλέπε και παραπάνω «ανταγωνιστικότητα»). Θεωρούμε ότι ο μόνος αξιόπιστος μηχανισμός ενίσχυσης της απασχόλησης είναι μέσα από την οικονομική ανάπτυξη.
  • Την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και της κοινωνικής επιχειρηματικότητας.
  • Την ενίσχυση της απασχολησιμότητας μέσα από την αναβάθμιση των προσόντων των εργαζομένων (βλέπε και παραπάνω «παιδεία και δια-βίου μάθηση») και τη διασύνδεση του εκπαιδευτικού συστήματος και της αγοράς εργασίας.
  • Την ενθάρρυνση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας μέσα από την παροχή κοινωνικής φροντίδας (βλέπε και παραπάνω «κοινωνική μέριμνα»).

9.15.   Φτώχεια

Ο στρατηγικός στόχος για τη φτώχεια είναι «ο περιορισμός του φαινομένου και η αποτελεσματική στήριξη των ευάλωτων πληθυσμιακών ομάδων».

Οι προτεραιότητες για τη φτώχεια περιλαμβάνουν:

  • Τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας μέσα από την επέκταση της παραγωγικής ικανότητας της Περιφερειακής οικονομίας και την αύξηση της απασχολησιμότητας των εργαζομένων για τη μείωση της ανεργίας (βλέπε και παραπάνω «απασχόληση»)
  • Την ενίσχυση της κοινωνικής επιχειρηματικότητας γα τη διευκόλυνση της πρόσβασης στην απασχόληση ομάδων που απειλούνται με αποκλεισμό και για την παροχή ειδικών υπηρεσιών σε ευπαθείς ομάδες. Ολοκληρωμένα τοπικά σχέδια και πρωτοβουλίες για την ένταξη στην αγορά εργασίας ειδικών ομάδων.
  • Δράσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης των πολιτών, άρση στερεοτύπων και προκαταλήψεων, δράσεις πρόληψης των διακρίσεων
  • Υπηρεσίες για την καταπολέμηση φαινομένων ακραίας φτώχειας και στήριξη της κοινωνικής αλληλεγγύης.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

error: Το περιεχόμενο προστατεύεται!!!