Ένα κατατοπιστικό και κατανοητό άρθρο για το κάπνισμα

ΣΟΦΤΑΣτου Καρδιολόγου, Πασχάλη Σόφτα (http://drsoftas.blogspot.gr/)

ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ

Το κάπνισμα είναι μία παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από τη καθημερινή και ακατάπαυστη συνήθεια (που εκφράζεται σαν πραγματική ανάγκη) εισπνοής των προϊόντων της καύσης φύλλων καπνού. Σε αυτά εμπεριέχεται όντως νικοτίνη, μια ουσία που δρα και στο νευρικό σύστημα, πέρα από το καρδιαγγειακό και το μεταβολισμό και προκαλεί εξάρτηση στους καπνιστές. Έτσι εκτός από το στενό δεσμό ψυχολογικής φύσεως, υπάρχει κι ένας βαθμός φυσικής εξάρτησης, διαφορετικής από άνθρωπο σε άνθρωπο, σίγουρα μεγαλύτερης στους μανιώδεις καπνιστές και εξαρτάται από την απορρόφηση της νικοτίνης.

Έχει προταθεί η κατηγοριοποίηση των καπνιστών σε τρεις τύπους ανάλογα με τον μέσο αριθμό τσιγάρων που καπνίζουν κατά τη διάρκεια της ημέρας:

  •  Δυνατοί καπνιστές: αυτοί που καπνίζουν 25 ή περισσότερα τσιγάρα την ημέρα
  •  Μέσοι καπνιστές: αυτοί που καπνίζουν μεταξύ 15 και 24 τσιγάρων ημερησίως
  •  Μέτριοι καπνιστές: αυτοί που καπνίζουν έως 15 τσιγάρα την ημέρα

ΓΙΑΤΙ ΚΑΠΝΙΖΟΥΝΕ;

Συνήθως η πρώτη εμπειρία με το κάπνισμα συμβαίνει στην εφηβεία. Γιατί όμως ο νέος αρχίζει το κάπνισμα;

  •  Για δοκιμή
  •  Για την αποδοχή από τους φίλους
  •  Για την παραβίαση των κανόνων
  •  Για να αισθανθεί μεγάλος
  •  Γιατί νομίζει ότι μπορεί να το διακόψει όποτε αυτός θελήσει
  •  Για να μιμηθεί τους άλλους (για παράδειγμα στους νέους από 15 ως 19 χρονών που ζουν στην οικογένεια με έναν καπνιστή υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να γίνουν και αυτοί καπνιστές).

ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ;

Το κύριο αίτιο της διατήρησης της συνήθειας του καπνίσματος εντοπίστηκε στην εξάρτηση από τη νικοτίνη. Σε αυτή προστίθενται όμως και γενετικοί παράγοντες, ψυχολογικά χαρακτηριστικά και περιβαλλοντικές συνθήκες.

Μέσα στον πρώτο χρόνο καπνίσματος, ο νέος εισπνέει την ίδια ποσότητα νικοτίνης με έναν ενήλικα για κάθε τσιγάρο που καπνίζει, νοιώθει την επιθυμία για το κάπνισμα και όταν δεν του είναι δυνατό να το κάνει, προσπαθεί να το κόψει.

Η έρευνα στην ψυχολογία ανάδειξε μια συσχέτιση καπνίσματος και φτώχειας. Μεγαλύτερη είναι η φτώχεια σε μία χώρα ή σε μία περιοχή, μεγαλύτερη είναι και η επίπτωση του καπνίσματος. Ακόμα, στους χώρους εργασίας καπνίζουν περισσότερο, σε συνθήκες έντασης και στρες, πράγμα που προκύπτει και από την αδυναμία επίλυσης διαφόρων προβλημάτων.

Στην ψυχολογία του καπνίσματος περιγράφεται μία εξαρτημένη μάθηση, όπου μια συγκεκριμένη συμπεριφορά συνδέεται με ένα ουδέτερο ερέθισμα (περιβαλλοντικό ή εσωτερικό ερέθισμα). Ουδέτερα ερεθίσματα μπορούν ν’ αποτελέσουν η θέα του πακέτου με τα τσιγάρα, τα τασάκια, το αίσθημα χαλάρωσης μετά το φαγητό κ.τ.λ. Με τη συνεχή επανάληψη της ακολουθίας «ερέθισμα – αντίδραση» δημιουργείται μια σύνδεση, ώστε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά-αντίδραση (το κάπνισμα) να προκαλείται «αυτόματα» από το εξαρτημένο πια σε αυτήν ερέθισμα. Χωρίς να το συνειδητοποιεί ο καπνιστής ανάβει τσιγάρο σε συγκεκριμένες καταστάσεις, που λειτουργούν πια ως εξαρτημένα ερεθίσματα. Για παράδειγμα μπορεί αυτόματα ν’ ανάψει τσιγάρο με τη μυρωδιά και μόνο του καφέ ή το κουδούνισμα του τηλεφώνου. Οι περισσότεροι καπνιστές καπνίζουν τσιγάρα χωρίς καν να το αντιλαμβάνονται, σχεδόν αυτόματα.

Οι ψυχολόγοι υποστηρίζουν επίσης ότι αυτός που καπνίζει, έχει την ανάγκη να νοιώσει πιο σίγουρος για τον εαυτό του και αυταπατάται πιστεύοντας πως καπνίζοντας γίνεται αποδέκτης κοινωνικής στήριξης και αποδοχής. Δημιουργείται η εσφαλμένη πεποίθηση πως το κάπνισμα είναι το μέσο για να επιτευχθεί καλύτερη αυτοσυγκέντρωση, αλλά και χαλάρωση όταν υπάρχει ένταση, αφύπνιση και αποδοτικότητα όταν υπάρχει χαλάρωση και γενικά μοιάζει με το φάρμακο για κάθε κατάσταση.

Υπάρχει επίσης και μια βαθύτερη συνιστώσα στην ψυχολογία που αναφέρεται στη στοματική ηδονή και στη συμβολική έννοια του μητρικού θηλασμού.

Ο ΚΑΠΝΟΣ ΤΟΥ ΤΣΙΓΑΡΟΥ ΠΕΡΙΕΧΕΙ

  •  Νικοτίνη: ουσία υπεύθυνη για την εξάρτηση.
  •  Πίσσα: είναι το υπόλειμμα που απομένει μετά την καύση με την αφαίρεση της νικοτίνης και των αέριων χημικών ουσιών. Περιέχει εκατοντάδες καρκινογόνες ενώσεις όπως οι αρωματικοί κυκλικοί υδρογονάνθρακες και οι αρωματικές αμίνες.
  •  Μονοξείδιο του άνθρακα: σχηματίζεται από την ατελή καύση του καπνού. Συνδέεται με την αιμοσφαιρίνη και ελαττώνει τη μεταφορά του οξυγόνου στους ιστούς.
  •  Τοξικές ουσίες: Προκαλούν βλάβες στον βλεννογόνο των βρόγχων και φλεγμονή παράγοντας καταρροή (π.χ. φορμαλδεΰδη).

 ΤΟ ΤΕΣΤ ΤΟΥ FAGERSTRÖM 

Όποιος είναι καπνιστής και θέλει να διαπιστώσει το βαθμό εξάρτησής του από τη νικοτίνη, μπορεί να κάνει το ακόλουθο τεστ:

  ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΑΘΜΟΙ
1 Πόση ώρα μετά το πρωινό ξύπνημα ανάβεις τσιγάρο; 5 λεπτά

6-30 λεπτά

31-60 λεπτά

Πάνω από 60 λεπτά

3

2

1

0

2 Είσαι σε δύσκολη θέση όταν βρίσκεσαι σε χώρο που απαγορεύεται το κάπνισμα (εργασία, εκκλησία, σινεμά, μέσα μαζικής μεταφοράς, κτλ.); Ναι

Όχι

1

0

3 Ποιο τσιγάρο θα σε πείραζε περισσότερο να μην καπνίσεις; Το πρώτο πρωινό

Όλα τα υπόλοιπα

1

0

4 Πόσα τσιγάρα καπνίζεις την ημέρα; 10 ή λιγότερα

11 – 20

21 – 30

31 και περισσότερα

0

1

2

3

5 Καπνίζεις συχνότερα την πρώτη ώρα από το πρωινό ξύπνημα απ’ ότι στο υπόλοιπο της ημέρας; Ναι

Όχη

1

0

6 Καπνίζεις ακόμη κι αν είσαι τόσο άρρωστος που πρέπει να μείνεις στο κρεβάτι για όλη τη μέρα; Ναι

Όχι

1

0

      ΣΥΝΟΛΟ:
  •  Από 0 έως 2 βαθμούς = ήπια εξάρτηση
  •  3 ή 4 βαθμοί = μέτρια εξάρτηση
  •  5 ή 6 βαθμοί = ισχυρή εξάρτηση
  •  Από 7 έως 10 βαθμοί = πολύ ισχυρή εξάρτηση

ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ

Ο καπνός περιέχει πολλές ουσίες υπεύθυνες, πέρα από την εξάρτηση, για αρκετές παθολογικές καταστάσεις.

Όγκοι: Καρκίνοι που προκαλούνται από το κάπνισμα: Πνεύμονας, Στομάχι, Φάρυγγας, Λάρυγγας, στοματική κοιλότητα, Λευχαιμία, τράχηλος μήτρας, Πάγκρεας, Ουροποιητικό σύστημα, Ήπαρ, Οισοφάγος, Ρινική κοιλότητα, κ.ά. Όλες οι έρευνες που παρατήρησαν τη συσχέτιση καπνίσματος και καρκίνου απέδειξαν πως το κάπνισμα είναι καρκινογόνο και μάλιστα από τα ισχυρότερα. Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι η κύρια αιτία θανάτου από καρκίνο στην Ευρώπη και υπολογίζεται πως στο 90% των περιπτώσεων είναι το κάπνισμα που τον προκαλεί (International Agency forResearch on Cancer, Monographs on theevaluation of carcinogenic risks to humans,vol.83).O κίνδυνος μάλιστα κάποιος να νοσήσει από την πάθηση αυτή είναι ανάλογος του αριθμού των τσιγάρων που καπνίστηκαν και των ετών καπνίσματος. Η θνητότητα δε του καρκίνου αυτού σε δυνατούς καπνιστές σε σχέση με αυτούς που δεν κάπνισαν ποτέ είναι 25 φορές μεγαλύτερη.

Παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος:

Το κάπνισμα είναι η κύρια αιτία του εμφυσήματος και της χρόνιας βρογχίτιδας. Η θνητότητα για αυτές τις παθολογικές καταστάσεις στους καπνιστές είναι 14 φορές υψηλότερη σε σχέση με τους μη καπνιστές. Κι εδώ έχει σημασία ο αριθμός των τσιγάρων και τα χρόνια του καπνίσματος.

Το κάπνισμα επίσης προκαλεί μεγαλύτερη πιθανότητα να νοσήσει κανείς από λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος, να παρουσιάσει εξάρσεις του άσθματος, να εμφανίσει πρόωρη γήρανση των πνευμόνων και μη ειδικά συμπτώματα όπως βήχας, εύκολη κόπωση, λαχάνιασμα.

Καρδιαγγειακές παθήσεις:

Το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών καρδιαγγειακών παθήσεων (αθηροσκλήρωση, έμφραγμα του μυοκαρδίου, εγκεφαλική ισχαιμία, αορτικό ανεύρυσμα, περιφερική αγγειοπάθεια). Στις γυναίκες που καπνίζουν και ταυτόχρονα λαμβάνουν και αντισυλληπτικά χάπια υπάρχει σημαντική αύξηση του κινδύνου για έμφραγμα του μυοκαρδίου.

Προβλήματα στην αναπαραγωγή:

Καταγράφεται στις καπνίστριες μεγαλύτερος κίνδυνος έκτοπης κύησης, αυτόματης αποβολής του εμβρύου, δυσκολίας στη σύλληψη και στειρότητας και στους καπνιστές στειρότητας και στυτικής δυσλειτουργίας.

Προδιάθεση στις λοιμώξεις:

Η νικοτίνη έχει ενοχοποιηθεί εκτός από τις δράσεις της στο νευρικό σύστημα, για αλληλεπίδραση με το ανοσοποιητικό σύστημα μειώνοντας την άμυνά του απέναντι στις λοιμώξεις.

Άλλα:

Το κάπνισμα προκαλεί πρόωρη γήρανση του δέρματος, αυξάνει τον κίνδυνο οστεοπόρωσης και παθήσεων της στοματικής κοιλότητας, προκαλεί γαστρεντερικές παθήσεις, οφθαλμικές παθήσεις και διαταραχές του ύπνου.

ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ

Η παθητική εισπνοή του καπνού από το περιβάλλον σε ενήλικες μη καπνιστές συνδέεται με βλάβες οργάνων, όπως ακριβώς και στο ενεργητικό κάπνισμα, με μικρότερα απλώς επίπεδα του κινδύνου.

Άμεσα αποτελέσματα

Βήχας, κεφαλαλγία, ερυθρότητα οφθαλμών,

ναυτία, αλλαγές του καρδιακού ρυθμού

(κυρίως στους καρδιοπαθείς)

 

Χρόνια αποτελέσματα

Καρκίνοι,

παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος

καρδιαγγειακές παθήσεις

 

Αποτελέσματα στην υγεία του παιδιού

Ειδικά σε κίνδυνο βρίσκεται η υγεία των παιδιών των καπνιστών που εκτίθενται στον καπνό από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής τους. Αυτή η έκθεση αποδείχθηκε πως προκαλεί την εμφάνιση αλλά και την αναζωπύρωση άσθματος, βρογχίτιδας, πνευμονίας και μέσης ωτίτιδας.

Έκθεση του εμβρύου στο κάπνισμα κατά την εγκυμοσύνη

Ως παθητικό μπορεί να οριστεί και το κάπνισμα που η εθισμένη εγκυμονούσα περνάει στο έμβρυο. Εδώ πρέπει να τονιστεί πως η έκθεση στο κάπνισμα στους πρώτους μήνες της ζωής του εμβρύου έχει εντοπιστεί ως η κύρια αιτία του συνδρόμου του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου (Sids: sudden infant death syndrome). Υπάρχει επίσης συσχέτιση της έκθεσης του εμβρύου στο κάπνισμα με το ελλειποβαρές μωρό κατά τη γέννηση.

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΑ

Πολλές μελέτες ανέδειξαν το γεγονός ότι οι καπνιστές παθαίνουν ατυχήματα στην οικία τους αλλά και εργατικά, συχνότερα από τους μη καπνιστές. Η σχέση αυτή καπνίσματος και ατυχημάτων μπορεί να εξαρτάται από:

  •  Άμεση τοξικότητα: προκαλείται μείωση της νυκτερινής όρασης, μείωση των αντανακλαστικών και της προσοχής, αύξηση των λαθών στην εκτίμηση κατά την οδήγηση.
  •  Αφαίρεση
  •  Παθολογικές καταστάσεις που συνδέονται με το κάπνισμα: για παράδειγμα παθήσεις του αναπνευστικού και του καρδιαγγειακού συστήματος, που προκαλούνται από το κάπνισμα και μπορεί να αλλοιώσουν την επίδοση του καπνιστή.

Ο μη σεβασμός της απαγόρευσης του καπνίσματος σε περιβάλλον εργασίας μπορεί να γίνει αιτία ατυχημάτων (πυρκαγιές, εκρήξεις, εγκαύματα).

Οι εργάτες-καπνιστές πλήττονται συχνότερα σε σχέση με τους μη καπνιστές από οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού και κάνουν συχνότερα χρήση των αναρρωτικών αδειών.

Ένας άλλος προβληματισμός που επίσης συχνά πρέπει να απασχολεί τον καπνιστή είναι η πιθανή αλληλεπίδραση των τοξικών προϊόντων σε συγκεκριμένους χώρους εργασίας και του καπνού, που μπορεί να παρουσιαστεί με διαφορετικές μορφές:

  •  Κατά την εκτέλεση της εργασίας μπορεί να παράγονται οι ίδιες χημικές ουσίες που υπάρχουν στον καπνό (μονοξείδιο του άνθρακα, ακετόνη, φορμαλδεΰδη, αρωματικοί πολυκυκλικοί υδρογονάνθρακες, βενζόλιο) καθορίζοντας έτσι μια αύξηση της έκθεσης του εργαζόμενου;
  •  Πολλά τοξικά σε χώρους εργασίας (πχ. υδράργυρος) μπορεί να επικαθήσουν στην επιφάνεια του τσιγάρου και με τον τρόπο αυτό να εισέλθουν ευκολότερα στον οργανισμό με την εισπνοή, την κατάποση ή την απορρόφηση από το δέρμα;
  •  Ο καπνός μπορεί να προστεθεί σε άλλα τοξικά που έχουν το ίδιο όργανο-στόχο όπως συμβαίνει στη χρόνια βρογχίτιδα των καπνιστών εργατών που είναι εκτεθειμένοι σε σκόνη άνθρακα και σε πυρίτιο;
  •   Ο καπνός του τσιγάρου μπορεί να επιδρά με πολλαπλασιαστικό τρόπο με τα τοξικά στην ανθυγιεινή εργασία, όπως στην περίπτωση κινδύνου καρκίνου του πνεύμονα στους καπνιστές που είναι εκτεθειμένοι σε ίνες αμιάντου.

Υπογραμμίζεται επίσης και η επίδραση του εργασιακού στρες στη συνήθεια του καπνίσματος:

  •  Οι εργαζόμενοι με εντονότερη εργασιακή πίεση είναι συχνότερα και καπνιστές σε σχέση με συναδέλφους, που αισθάνονται λιγότερο στρες;
  •  Μεταξύ των εργαζομένων που καπνίζουν, υψηλότερος δείκτης εργασιακής πίεσης αντιστοιχεί σε μεγαλύτερο αριθμό τσιγάρων που καπνίζονται ανά ημέρα;
  •  Είναι μεγαλύτερη η πιθανότητα επανέναρξης του καπνίσματος στους εργαζόμενους πρώην καπνιστές που έχουν υψηλά επίπεδα εργασιακού στρες.

Η ψυχολογική πίεση στην εργασία επηρεάζει μάλιστα στον αριθμό των τσιγάρων που καπνίζονται και στη διατήρηση του καπνίσματος. Η μειωμένη ικανότητα διακοπής του καπνίσματος από εργαζομένους με υψηλό στρες υποδεικνύει ότι η ψυχολογική πίεση ματαιώνει τις προσπάθειες εγκατάλειψης αυτής της κακής συνήθειας. Από την άλλη, η παρατήρηση ότι την υψηλότερη πίεση στο χώρο εργασίας την αισθάνονται οι καπνιστές περισσότερο από τους μη καπνιστές, υποδηλώνει επίσης πως το ίδιο το κάπνισμα μπορεί να είναι η αιτία της πίεσης και του στρες και όχι το αντίθετο.

ΚΑΠΝΙΣΜΑΓΙΑΤΙ ΝΑ ΔΙΑΚΟΠΕΙ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ

Πολλοί καπνιστές αναρωτιούνται: «-Και τι θα κερδίσω αν το κόψω;»

Το πρώτο όφελος, αλλά όχι το μοναδικό, αφορά στην υγεία. Ο κίνδυνος εμφάνισης ενοχλήσεων και παθολογικών καταστάσεων που αποδίδονται στο κάπνισμα μειώνεται από τις πρώτες ακόμη ώρες διακοπής του:

  •  Μετά από 20 ώρες το μονοξείδιο του άνθρακα αποβάλλεται από τον οργανισμό
  •  Μετά από 3 μέρες βελτιώνεται η αναπνοή και οι βρόγχοι αρχίζουν να «χαλαρώνουν»
  •  Μετά από 3 μήνες παρατηρούνται βελτιώσεις στο κυκλοφορικό σύστημα
  •  Μετά από 3-9 μήνες η πνευμονική λειτουργική απόδοση αυξάνεται κατά 10%
  •  Μετά από 1 χρόνο ο κίνδυνος του εμφράγματος του μυοκαρδίου πέφτει στο μισό
  •  Με τον καιρό μειώνεται επίσης και ο κίνδυνος εμφάνισης παθήσεων που συνδέονται με το κάπνισμα, όπως οι καρκίνοι.

Πέρα από τη βελτίωση της υγείας μπορούν να προστεθούν πολλοί ακόμα λόγοι για τη διακοπή του καπνίσματος:

  •  Αισθητικά πλεονεκτήματα (δέρμα με λιγότερες ρυτίδες, μη δυσάρεστη αναπνοή)
  •  Οικονομικά πλεονεκτήματα (κάνοντας τους λογαριασμούς βλέπει κανείς πόσα μπορεί να εξοικονομήσει ανά ημέρα, εβδομάδα, μήνα, έτος)
  •  Κατάκτηση ελευθερίας: πλεονέκτημα εξόδου από μία κατάσταση εξάρτησης
ΑΙΤΙΕΣ ΠΟΥ ΩΘΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΑΠΝΙΣΤΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΚΟΠΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ (%)
Λόγοι υγείας 41,3%
Κατανόηση των κινδύνων, μεγαλύτερη ευσυνειδησία 30,7%
Εγκυμοσύνη, γέννηση παιδιού 7,9%
Επιβολή της διακοπής από σύντροφο/οικογένεια 5,7%
Δεν μου άρεσε πια και με ενοχλούσε 4,4%
Δεν ήθελα να είμαι σκλάβος μίας συνήθειας 4,3%
Μου το συνέστησε ο γιατρός 2,6%

 

ΠΩΣ ΚΟΒΕΤΑΙ;

Είναι σημαντικό επίσης να γνωρίζει κανείς πως με τη διακοπή του καπνίσματος μπορεί να εμφανιστούν ορισμένα προβλήματα. Αυτά εμφανίζονται με διαφορετική συχνότητα και βαρύτητα σε σχέση με τον βαθμό εξάρτησης από τη νικοτίνη. Πρόκειται όντως για συμπτώματα από τη στέρησή της, που είναι πιο έντονα τις πρώτες μέρες και κατόπιν μειώνονται. Όμως υπογραμμίζεται πως για κάθε πρόβλημα υπάρχει και μια λύση.

Τα πιο συνηθισμένα προβλήματα είναι:

  • Ισχυρή επιθυμία, λαχτάρα για τσιγάρο (craving)

Διαρκεί μόλις λίγα λεπτά, περίπου 5, έπειτα υποχωρεί: μπορεί να εκδηλωθεί περισσότερο στην πρωινή έγερση ή με τον καφέ, μεταγευματικά, στο τηλέφωνο, στο αυτοκίνητο, μαζί με παρέα.

Συμβουλή: Πιείτε πολύ αργά ένα ποτήρι νερό κρατώντας το νερό στο στόμα πριν την κατάποση.

  • Νευρικότητα, οργή

Συμβουλή: Πάρετε βαθιές εισπνοές, κάνετε ένα ζεστό ντουζ, μιλήστε με ένα φίλο

  • Δυσκολία συγκέντρωσης

Συμβουλή: Προσπάθεια χαλάρωσης (π.χ. μια βόλτα για περπάτημα)

  • Αϋπνία

Συμβουλή: μείωση της κατανάλωσης καφέ, τσαγιού και ροφημάτων που περιέχουν καφεϊνη. Πίνετε ένα ζεστό γάλα πριν πάτε για ύπνο, κάνετε άσκηση.

  • Αύξηση του βάρους

Δεν αληθεύει πως παχαίνουν όλοι όσοι διακόπτουν το κάπνισμα και πάντως η αύξηση του βάρους σε όσους συμβαίνει δεν είναι πάνω από 2-3 κιλά συνήθως.

Συμβουλή: Αλλάξτε σταδιακά τις διατροφικές συνήθειες αποφεύγοντας γλυκά, αλκοόλ, λιπαρά και προτιμήστε φρούτα, λαχανικά, βραστά ή ψητά. Πίνετε αρκετό νερό, τρώτε αργά, κάνετε φυσική άσκηση (γυμναστική, σπορ, ανέβασμα σκάλας με τα πόδια, κατέβασμα από το λεωφορείο στην προηγούμενη στάση κτλ.)

  • Δυσκοιλιότητα

Συμβουλή: Πίνετε πολύ νερό και τρώτε δημητριακά ολικής άλεσης, πολλά λαχανικά και φρούτα.

Η απόφαση της διακοπής του καπνίσματος πολύ συχνά δεν είναι εύκολο να παρθεί. Μπορεί να γίνει προχωρώντας σε μία διαδρομή με στάδια που προβλέπει τις ακόλουθες ενέργειες:

  •  Αναζήτηση του κινήτρου: χωρίς αμφιβολία είναι το πρώτο βήμα που πρέπει να γίνει. Ο κάθε καπνιστής μετά από προσεκτική εκτίμηση των κινδύνων του καπνίσματος και των πλεονεκτημάτων από τη διακοπή του, θα βρεί και το κίνητρό του.
  •  Καθορισμός της ημερομηνίας για τη διακοπή (κατά το δυνατό εντός 2 εβδομάδων), αποφεύγοντας έτσι το υπερβολικό στρες.
  •  Σχεδιασμός στρατηγικής αντιμετώπισης όλων εκείνων των καταστάσεων που μπορεί να οδηγήσουν στο άναμμα ενός τσιγάρου (π.χ. με τον καφέ, σε καταστάσεις πίεσης, κατά την οδήγηση, σε παρέα, στο τηλέφωνο, κτλ.)

Για το σκοπό αυτό μπορεί να είναι χρήσιμο:

  1.  Να κοινοποιηθεί η επιλογή σε φίλους και συγγενείς για τη δική τους συνδρομή
  2.  Να αποφεύγονται καταστάσεις που προτρέπουν στο κάπνισμα
  3.  Να αποφεύγονται οι συναντήσεις με φίλους και συναδέλφους καπνιστές
  4.  Να εξαφανιστούν τα αντικείμενα που μπορεί να θυμίζουν το κάπνισμα όπως πακέτα τσιγάρων, αναπτήρες, τασάκια
  5.  Να αναζητούνται περισπασμοί από την επιθυμία του καπνίσματος (μία βόλτα για περπάτημα, μία συζήτηση, ένα ποτήρι νερό, μια τσίχλα ή καραμέλα)

Η διακοπή του καπνίσματος ακολουθώντας μια προσωπική και αυτόνομη διαδρομή δεν είναι ο μοναδικός δρόμος. Όσο μεγαλύτερη είναι η υποστήριξη που παρέχεται στον καπνιστή τόσο υψηλότερη είναι και η πιθανότητα διακοπής του καπνίσματος εφ’ όρου ζωής. Υπάρχουν πλέον αρκετά ιατρεία διακοπής καπνίσματος (μέσα σε πανεπιστημιακά η μη νοσοκομεία αλλά και ιδιωτικά) και γίνεται και από το Υπουργείο Υγείας μια προσπάθεια για πιο οργανωμένη δράση με αυτή την κατεύθυνση.  Τα ιατρεία αυτά διαθέτουν στον καπνιστή μία εξειδικευμένη υποστήριξη και διάφορες στρατηγικές βοήθειας όπως φαρμακευτική θεραπεία (προϊόντα με βάση τη νικοτίνη, βουπροπιόνη, βαρενικλίνη) και ψυχολογική υποστήριξη

Φαρμακευτική θεραπεία

Μειώνει ή εξαλείφει τα προβλήματα που ανακύπτουν με τη διακοπή του καπνίσματος και οφείλονται στη στέρηση της νικοτίνης.

  •  Υποκατάστατα νικοτίνης: Υπάρχουν στο εμπόριο διάφορες συσκευασίες: τσιρότα, ρινικά σπρέυ, τσίχλες, επιθέματα. Η επιλογή του σκευάσματος εξαρτάται κατά κύριο λόγο από τον αριθμό των τσιγάρων που καπνίζονται και από το βαθμό εξάρτησης στη νικοτίνη. Πολλές φορές γίνεται και συνδυασμός περισσότερων σκευασμάτων.
  •  Βουπροπιόνη: Φάρμακο που για πολλά χρόνια χρησίμευε ως αντικαταθλιπτικό, είναι αποτελεσματικό στη διακοπή του καπνίσματος σε καπνιστές χωρίς κατάθλιψη αλλά με βαθμό εξάρτησης στη νικοτίνη.

Ψυχολογική υποστήριξη

  •  Ατομική συμβουλευτική υποστήριξη (professional counselling), πρόκειται για ατομικές συναντήσεις διάρκειας ανώτερης των 15 λεπτών με εξειδικευμένο λειτουργό στο αντικείμενο της διακοπής του καπνίσματος.
  •  Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία: πρόκειται γενικά για ομαδική θεραπεία κατά τη διάρκεια της οποίας οι καπνιστές λαμβάνουν πληροφορίες, συστάσεις, ενθαρρύνσεις και αλληλουποστηρίζονται με την επίβλεψη του ειδικού.

Η ανάγκη προώθησης σωστών μοντέλων συμπεριφοράς στους νέους γεννιέται από την επίγνωση πως η υπερβολική χρήση αλκοόλ, το κάπνισμα, τα φάρμακα, συγκεκριμένες διατροφικές συνήθειες και άλλα, είναι παράγοντες κινδύνου για την υγεία του γενικού πληθυσμού και αίτια αρρώστιας και θανάτου.

Πεπεισμένος  πως μόνο ο καλά πληροφορημένος άνθρωπος είναι σε θέση να κάνει συνειδητές και σωστές επιλογές στραμμένες στη φροντίδα της υγείας και της ασφάλειας του ίδιου αλλά και των συνανθρώπων του, προσπαθώ να κεντρίσω το ενδιαφέρον των νέων κυρίως ατόμων για να ασχοληθούν με τον εαυτό τους και με τους άλλους χρησιμοποιώντας την ατομική λογική μετά από έγκυρη ενημέρωση και όχι αυτή της μάζας.

Πασχάλης Σόφτας

Καρδιολόγος

  

error: Το περιεχόμενο προστατεύεται!!!